20 năm qua, hệ thống nhà giàn DK1 (Cụm Kỹ thuật - khoa học - dịch vụ) được xây dựng, đưa vào khai thác sử dụng tại thềm lục địa phía Nam Tổ quốc không chỉ khẳng định chủ quyền lãnh hải và khai thác tài nguyên biển của Việt Nam, mà từng bước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nghiên cứu khoa học… ở địa bàn chiến lược trọng yếu.
Công trình “đặc biệt” của trí tuệ tập thể
Năm 1988, Nhà nước ta quyết định giao các cơ quan chức năng nghiên cứu, thiết kế, xây dựng nhà giàn DK1 tại thềm lục địa phía Nam. Quân đội, trực tiếp là Binh chủng Công binh được giao đảm trách nhiệm vụ đặc biệt này. Ngày 26-2-1990, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định giao Binh chủng Công binh làm chủ đầu tư xây dựng hệ thống công trình DK1, không chỉ khẳng định chủ quyền, quyền chủ quyền trên thềm lục địa phía Nam Tổ quốc, mà còn có ý nghĩa chiến lược về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh...
Được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, sự tham gia trách nhiệm, nhiệt huyết của các nhà khoa học trong và ngoài quân đội, cuối năm 1989, 3 nhà giàn đầu tiên đã mọc lên trên bãi san hô ngầm, thực sự là những “cột mốc chủ quyền” giữa biển khơi.
Được biết, việc xây dựng hệ thống nhà giàn trên biển vô cùng khó khăn, gian khổ, phức tạp, bởi phải thi công trên các bãi đá ngầm ở độ sâu từ 15 đến 25 mét dưới mặt nước, cách đất liền hàng trăm cây số, rất thiếu các số liệu khí tượng thủy văn, địa chất; thời tiết khí hậu hết sức khắc nghiệt. Có đợt, vật tư, cấu kiện xây dựng nhà giàn đã “kéo” ra biển xa, gặp sóng to, gió lớn nhiều ngày lại phải “kéo” về, đưa lên bờ bảo quản chờ mùa biển lặng năm sau…
Theo Đại tá Nguyễn Bá Hiểu, Trưởng ban dự án: “Hiếm có công trình nào nhận được sự quan tâm, giúp đỡ tận tình, đặc biệt của các cấp, các, bộ ngành… và là nơi “hội tụ” của nhiều nhà khoa học cả nước, nhất là trong thời kỳ đầu như công trình nhà giàn DK1. Mặc dù điều kiện kinh tế đất nước rất khó khăn, Bộ Vật tư, Xí nghiệp Liên doanh Dầu khí Việt - Xô... sẵn sàng cung cấp các loại vật tư, sắt thép “đặc chủng” theo yêu cầu; Bộ Lâm nghiệp “ưu tiên” những loại gỗ tốt nhất, chịu được môi trường biển; ngành Đường sắt sẵn sàng vận chuyển các cấu kiện nhà giàn từ Bắc vào Nam… Nhiều nhà khoa học có uy tín của các viện nghiên cứu; các kỹ sư, chuyên gia đầu ngành xây dựng công trình biển… trong và ngoài quân đội cùng tham gia nghiên cứu, phản biện, nghiệm thu cấp Nhà nước. Nhà giàn DK1 thực sự là công trình trí tuệ tập thể của các nhà khoa học Việt Nam, đồng thời là “địa chỉ” tối ưu để nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, đi tiên phong trong lĩnh vực xây dựng công trình biển trên nền đá san hô ngầm, để các nhà giàn ngày càng vững chắc, hiện đại, sử dụng lâu bền, thuận tiện hơn.
Hướng tới công trình đa năng
Đã có 20 nhà giàn được bộ đội công binh xây dựng, đưa vào sử dụng. Thời gian qua, Bộ Tư lệnh Công binh phối hợp với các cơ quan chức năng trong và ngoài quân đội, các viện nghiên cứu, các nhà khoa học thuộc các lĩnh vực liên quan tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo khoa học, rút ra nhiều kinh nghiệm quý trong xây dựng, nâng cấp, cải tạo nhà giàn bảo đảm ngày càng tiện ích, bền, đẹp, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, công tác của bộ đội. Hiện bộ đội ở các nhà giàn đều được xem ti-vi; có khu chơi một số môn thể thao, trồng rau xanh... Chương trình “Chung tay thắp sáng nhà giàn” do Báo Tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh phát động đã giúp nhiều nhà giàn có điện sinh hoạt từ hệ thống pin năng lượng mặt trời. Dự kiến cuối năm nay, toàn bộ các nhà giàn sẽ được sử dụng năng lượng sạch... Thượng tướng Phan Trung Kiên, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu công trình DK1 cấp Bộ Quốc phòng đánh giá: “Hệ thống các công trình DK1 hiện đang khai thác sử dụng khẳng định vai trò lịch sử, hoàn thành tốt chức năng nhiệm vụ đặt ra”.
Để phát huy hiệu quả của nhà giàn, thiết thực góp phần phát triển kinh tế biển, cùng với duy tu bảo dưỡng định kỳ, Binh chủng Công binh tiếp tục tham mưu cho Nhà nước, Bộ Quốc phòng nâng cấp, cải tạo hệ thống nhà giàn theo hướng “đa năng”, hiện đại, bền vững hơn. Các công trình DK1 sau khi cải tạo, nâng cấp không những là những “cột mốc” chủ quyền, mà còn “tích hợp” nhiều chức năng như: Là các trạm dịch vụ kinh tế - khoa học kỹ thuật biển, nghiên cứu khí tượng hải văn, môi trường, khoa học kỹ thuật biển; thu, phát tín hiệu tìm kiếm cứu nạn, bảo đảm cho hoạt động hàng hải quốc tế; là điểm hỗ trợ dịch vụ hậu cần, y tế cho ngư dân... Trong tương lai không xa, trên nhà giàn không chỉ có bộ đội, mà cả cán bộ, nhân viên một số ngành kinh tế, dịch vụ khác. Việc thiết kế, thi công hệ thống nhà giàn sẽ được ứng dụng các công nghệ tiên tiến trên thế giới, tăng cường sử dụng các vật liệu phi kim loại. Cơ quan chức năng sẽ nghiên cứu, sản xuất thiết bị cập xuồng mềm trang bị cho nhà giàn, bảo đảm tiếp cận, vận chuyển người, hàng hóa thuận tiện, an toàn khi sóng to, gió lớn.
Bài và ảnh: Thủy Kiên - Xuân Cường
