Đã thành truyền thống tốt đẹp, hàng năm mỗi dịp tiễn biệt năm cũ, chào đón năm mới, ĐSQ VN tại TQ lại có cuộc gặp mặt với đại diện báo chí TQ để cùng nhau nhìn lại quan hệ giữa hai nước chúng ta và thông báo cho các bạn những nét mới nhất của tình hình VN trong một năm qua. Trước hết tôi xin thay mặt ĐSQ VN tại TQ cám ơn các phóng viên đã có những đóng góp quan trọng trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối, chính sách của 2 Đảng 2 nước về tăng cường và củng cố quan hệ láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện VN - TQ và đặc biệt là góp phần tăng cường sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau giữa nhân dân hai nước. Sự hợp tác chặt chẽ giữa các bạn với ĐSQ VN tại TQ đã giúp chúng tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước VN giao phó là “cầu nối hữu nghị” giữa 2 Đảng, 2 nước và nhân dân 2 nước.
1) Năm 2009 đã qua là một năm hết sức đặc biệt đối với cả hai nước chúng ta, là một năm đầy thách thức, tình hình thế giới và khu vực có những diễn biến nhanh chóng và phức tạp, đã và đang đặt ra những cơ hội và thách thức đan xen đối với VN. Cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế từ Mỹ đã lan rộng trên phạm vi toàn thế giới, tác động nghiệm trọng đến hầu hết các nền kinh tế và đã tác động rất tiêu cực đến VN, đặc biệt là XK, nguồn vốn đầu tư, làm suy giảm tăng trưởng, đe dọa ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội. Nhờ sự chỉ đạo nhạy bén, kịp thời của, tập trung và quyết liệt của Đảng, CP, đã nhanh chóng thoát khỏi đà suy giảm, càng về cuối năm nâng cao được tốc độ tăng trưởng kinh tế. Kết quả là : (1). Ngăn chặn suy giảm kinh tế, duy trì tốc độ tăng trưởng hợp lý, bền vững. (2). Giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, chủ động phòng ngừa lạm phát cao trở lại ; (3). Bảo đảm an sinh xã hội, phát triển sự nghiệp văn hóa, giáo dục, y tế... Nhân đây tôi cũng vui mừng thông báo với các bạn là tốc độ tăng trưởng kinh tế của VN trong năm 2009 đạt 5,32%, cao hơn chỉ tiêu Quốc hội cho phép điều chỉnh là 5%. Tuy đây là tốc độ tăng trưởng thấp nhất trong 10 năm qua nhưng trong bối cảnh kinh tế thế giới hiện nay thì VN vẫn là một trong số ít các nước có tốc độ tăng trưởng khá cao. VN đạt được thành công kép, vừa duy trì tăng trưởng khá, vừa kiềm chế lạm phát thành công ở mức 6,88%, là mức thấp nhất trong 6 năm gần đây và nhất là nếu so sanh với mức 19,89% của năm 2008. Cộng đồng quốc tế đánh giá cao triển vọng phát triển của VN, thể hiện rõ nhất là tại Hội nghị các nhà tài trợ quốc tế tháng 12/2009 vừa qua đã cam kết tài trợ cho VN trong năm 2010 trên 8 tỷ USD, là mức cao nhất từ trước tới nay.
- Năm 2009 cũng là một năm thành công của đối ngoại VN, vị thế của VN trên trường quốc tế được nâng cao thêm một bước. Ưu tiên của công tác đối ngoại của VN trong năm 2009 là giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tranh thủ cao nhất các nguôn lực bên ngoài góp phần sớm đưa kinh tế VN vượt qua giai đoạn khó khăn. Quan hệ giữa VN với các nước, đặc biệt là các nước láng giềng, khu vực, các nước lớn và các đối tác quan trọng khác, tiếp tục đi vào chiều sâu, ổn định, bền vững, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tạo thuận lợi cho phát triển. Dấu mốc nổi bật là VN đã đảm nhiệm thành công vai trò Ủy viên không thường trực Hội đồng bảo an LHQ nhiệm kỳ 2008-2009; có nhiều đóng góp vào quá trình thực hiện Hiến chương ASEAN và xây dựng cộng đồng ASEAN trên tinh thần tích cực, chủ động và trách nhiệm cao, tổ chức thành công Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEM và tích cực tham gia nhiều diễn đàn đa phương quan trọng khác như Hội nghị cấp cao ASEAN 15, Hội nghị cấp cao APEC 17, Hội nghị thượng đỉnh LHQ về biến đổi khí hậu tại Copenhagen.
- Bước sang năm 2010, VN quyết tâm phấn đấu duy trì tăng trưởng, tiếp tục đẩy mạnh đổi mới và giữ vững ổn định chính trị, hoàn thành tốt Kế hoạch 5 năm 2006-2010 và Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 10 năm 2001-2010. Năm 2010 càng có ý nghĩa quan trọng khi VN đang tích cực chuẩn bị cho Đại hội Đảng lần thứ XI dự kiến họp vào tháng 1/2011, tổ chức nhiều ngày lễ lớn, đặc biệt là Đại lễ kỷ niệm 1000 nắm Thăng Long-Hà Nội. Về đối ngoại, từ ngày 1/1/2010 VN đã gánh vác vài trò Chủ tịch ASEAN và từ là nước điều phối viên ASEAN-TQ, Chủ tịch Đại hội đồng Liên Nghị viện ASEAN (AIPA) và đăng cai Diễn đàn kinh tế Đông Á. VN sẽ tiếp tục thực hiện chính sách đối ngoại hòa bình, độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa, chủ động hội nhập kinh tế thế giới, là bạn và là đối tác tin cậy của tất các nước trên thế giới, là thành viên tích cực và có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, đóng góp tích cực vào việc duy trì hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và trên thế giới.
2) Về quan hệ Việt – Trung, năm 2010 là năm hết sức đặc biệt, nhân dân hai nước Việt - Trung vô cùng vui mừng và phấn khởi kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (18/1/1950-18/1/2010). Để kỷ niệm sự kiện quan trọng này, lãnh đạo hai nước đã nhất trí lấy năm 2010 là “Năm hữu nghị Việt - Trung”, coi đây là cơ hội tốt để tăng cường sự hiểu biết và tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước, đưa mối quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện thực sự đi vào cuộc sống.
- Chỉ 4 ngày sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra tuyên bố “… sẵn sàng đặt quan hệ ngoại giao với chính phủ nước nào tôn trọng quyền bình đẳng, chủ quyền lãnh thổ và chủ quyền quốc gia của nước Việt Nam” và chưa đầy 3 tháng kể từ khi Nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời, hai nước Việt - Trung đã chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao, mở ra một trang sử mới trong quan hệ giữa hai nước và hai dân tộc. Mối tình láng giềng hữu nghị truyền thống do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Mao Trạch Đông và các vị lãnh đạo tiền bối dầy công xây đắp trở thành tài sản quý giá, đã được các thế hệ nhân dân hai nước trân trọng, kế thừa, không ngừng củng cố và phát triển. Hai câu thơ nổi tiếng của Bác Hồ “Mối tình thắm thiết Việt - Hoa; vừa là đồng chí vừa là anh em” thể hiện nguyện vọng thiết tha của Người và gửi gắm vào nhiều thế hệ cả hôm nay và mai sau của Việt Nam và Trung Quốc.
Trong 60 năm qua, tuy thời cuộc có lúc đổi thay, quan hệ có lúc thăng trầm, khúc khuỷu, nhưng tình hữu nghị Việt - Trung đã trải qua thử thách của thời gian và đang đứng trước những triển vọng tốt đẹp. Quan hệ giữa hai nước có những nền tảng cơ bản, có những điểm đồng hết sức quan trọng. Đó là Việt - Trung là láng giềng núi liền núi, sông liền sông, vận mệnh khó tách rời nhau, hai nước có nền văn hóa tương đồng, đều do Đảng cộng sản lãnh đạo, đều đang đi theo con đường xây dựng Chủ nghĩa xã hội, đều đang tiến hành đổi mới, cải cách, mở cửa thành công.
- Đặc biệt, từ khi bình thường hóa quan hệ năm 1991 đến nay, quan hệ hai nước đã phát triển sâu rộng trên tất cả các lĩnh vực, từ chính trị, kinh tế đến văn hóa, an ninh, quốc phòng. Các chuyến thăm và gặp gỡ giữa lãnh đạo cấp cao hai nước được duy trì thường xuyên, đạt được nhiều thỏa thuận và nhận thức chung quan trọng về phát triển quan hệ giữa hai nước. Phấn đấu để hai dân tộc thực sự là “Láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt” và trên cơ sở phương châm 16 chữ “Láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai” là lợi ích cơ bản của nhân dân Việt Nam và Trung Quốc. Trong chuyến thăm chính thức Trung Quốc tháng 5 năm 2008 của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, lãnh đạo cấp cao hai nước đã nhất trí đưa quan hệ hai nước lên một bước phát triển mới đó là xây dựng “Quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện” trong thế kỷ 21.
Hợp tác giữa hai Đảng, hai nhà nước và giữa các bộ, ngành, địa phương hai bên có những bước phát triển mới. Hai bên đã thành lập Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương để điều phối hợp tác trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học kỹ thuật, an ninh quốc phòng và nhiều cơ chế hợp tác giữa các bộ, ngành. Giữa hai Đảng đã tiến hành 5 cuộc hội thảo lý luận quan trọng nhằm trao đổi và tham khảo kinh nghiệm lẫn nhau trong việc xây dựng Đảng và xây dựng đất nước, thắt chặt thêm sự hiểu biết và tin cậy giữa hai Đảng, hai nước.
Hợp tác kinh tế, thương mại có những bước phát triển vượt bậc. Hiện Trung Quốc là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam. Kim ngạch thương mại hai chiều tăng nhanh trong những năm qua, từ 32 triệu USD vào năm 1991 lên hơn 20 tỷ USD vào năm 2008. Trong năm 2009, tuy cả hai nước đều chịu tác động của khủng hoảng kinh tế, tài chính thế giới, nhưng kim ngạch thương mại giữa hai nước tính đến hết tháng 11/2009 vẫn đạt 18,71 tỷ USD, tăng 0,6%, trong đó Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc trên 4,23 tỷ USD, Trung Quốc xuất khẩu sang Việt Nam 14,48 tỷ USD, tăng 0,8%, là cơ sở quan trọng để hai nước phấn đấu nâng kim ngạch mậu dịch 2 chiều lên 25 tỷ USD vào năm 2010 như thỏa thuận của lãnh đạo cấp cao. Trung Quốc cũng đang tăng dần đầu tư và vốn vay ưu đãi phát triển cho Việt Nam, đến nay Trung Quốc đã đầu tư vào Việt Nam với gần 700 dự án với số vốn đăng ký là 2,76 tỷ USD.
Việc khu vực mậu dịch tự do ASEAN-Trung Quốc chính thức đi vào vận hành từ 1/1/2010 sẽ tạo những động lực mới cho quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư giữa hai nước phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới.
Hợp tác về văn hóa, khoa học kỹ thuật, giáo dục đào tạo không ngừng phát triển. Hiện tại các trường đại học của Trung Quốc có hơn 1 vạn sinh viên Việt Nam theo học. Nếu Việt Nam là một địa điểm thăm quan ưa thích của người dân Trung Quốc với các địa danh nổi tiếng như Vịnh Hạ Long thì cũng ngày càng nhiều người dân VN sang Trung Quốc du lịch. Tuy chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khách quan và chủ quan nhưng 10 tháng đầu năm 2009 đã có 286.000 du khách Việt Nam đến Trung Quốc và 380.000 du khách Trung Quốc sang Việt Nam.
- Thực hiện các thỏa thuận và nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, những vấn đề do lịch sử để lại như Biên giới trên đất liền, phân định Vịnh Bắc Bộ đã được giải quyết ổn thỏa. Sau gần 8 năm đàm phán và triển khai phân giới cắm mốc trên thực địa, ngày 31/12/2008 hai nước đã hoàn thành toàn bộ công tác phân giới cắm mốc trên toàn tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc dài hơn 1.400 km. Ngày 18/11/2009 hai bên đã ký Nghị định thư phân giới cắm mốc, Hiệp định về Quy chế quản lý biên giới và Hiệp định về cửa khẩu và quy chế quản lý cửa khẩu trên biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc. Sự kiện này đã chính thức kết thúc 35 năm đàm phán giải quyết vấn đề biên giới trên đất liền, lần đầu tiên Việt Nam và Trung Quốc có một đường biên giới trên đất liền hoàn chỉnh, được thể hiện rõ ràng trong các văn bản pháp lý được hai bên thống nhất và trên thực địa, có giá trị trường tồn với hai quốc gia, tạo điều kiện tăng cường giao lưu hữu nghị và phát triển hợp tác kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật …giữa hai nước.
Hiện giữa hai nước còn có bất đồng và nhận thức khác nhau đối với vấn Biển Đông. Đây là vấn đề do lịch sử để lại, có tính phức tạp nhất. Lãnh đạo hai nước đã đạt được nhận thức chung quan trọng là kiên trì thông qua đàm phán, hiệp thương hữu nghị tìm kiếm giải pháp cơ bản lâu dài cho vấn đề biển Đông trên cơ sở quan hệ láng giềng hữu nghị, bình đẳng, tôn trọng lợi ích của nhau, trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước LHQ về Luật biển năm 1982, tuân thủ nghiêm chỉnh Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC) giữa ASEAN và Trung Quốc. Trong quá trình giải quyết, hai bên cần cùng nhau nỗ lực duy trì ổn định trên biển, không có những hành động làm phức tạp thêm tình hình, không sử dụng và đe dọa sử dụng vũ lực, xử lý thỏa đáng các vấn đề nảy sinh, phù hợp với quan hệ hữu nghị giữa hai nước, kể cả vấn đề nghề cá.
- Năm hữu nghị Việt - Trung 2010 hứa hẹn nhiều hoạt động đa dạng, góp phần tăng cường hiểu biết, sự tin cậy và hợp tác giữa nhân dân hai nước. bao gồm 36 hoạt động như sau :
(1) Về các hoạt động giao lưu kỷ niệm 60 năm kiến giao hai nước như Lãnh đạo hai nước, Bộ trưởng ngoại giao và các cơ quan hữu quan hai nước gửi điện mừng lẫn nhau ; tổ chức chiêu đãi trọng thể kỷ niệm kiến giao tại Hà Nội và Bắc Kinh; Phó TTg, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Gia Khiêm có trả lời phỏng vấn về quan hệ hai nước ; tổ chức gặp gỡ Hữu nghị thanh niên VN-TQ lần thứ 10 tại VN...
(2) Về quan hệ và giao lưu chính trị: tiếp tục duy trì các chuyến thăm và cuộc gặp của lãnh đạo cấp cao hai nước (tôi xin nhấn mạnh là Đảng, Chính phủ, Nhà nước và nhân dân VN hết sức mong đợi các chuyến thăm của các đồng chí lãnh đạo cấp cao TQ sang thăm VN trong năm 2010), tăng cường trao đổi đoàn giữa các bộ, ngành, địa phương, nhất là các tỉnh biên giới (Hà Nội mời lãnh đạo Bắc Kinh, Thượng Hải, Thiên Tân, Quảng Tây sang dự Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội từ 7-11/10/2010, Hải Phòng mời Vân Nam, Quảng Đông, Thiên Tân, Thẩm Quyến và Nam Ninh sang dự lễ kỷ niệm 55 năm ngày giải phóng Hải Phòng 13/5/2010..);
(3) Về hợp tác kinh tế, thương mại: tổ chức nhiều diễn đàn hợp tác kinh tế, thương mại, Hội chợ, triển lãm tại cả hai nước như Diễn đàn hợp tác kinh tế thương mại, xúc tiến đầu tư VN-TQ (5/2010); VN tích cực tham dự Triển lãm EXPO 2010 Thượng Hải (5/2010) và Hội chợ CAEXPO tại Nam Ninh (10/2010) ; 7 tỉnh biên giới phía Bắc và các địa phương có nhiều quan hệ với TQ như Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh tăng cường trao đổi đoàn với các địa phương TQ, tổ chức các hội thảo, diễn đàn về phát triển kinh tế, thương mại, du lịch… ;
(4) nét nổi bật nhất là tăng cường giao lưu hữu nghị nhân dân, văn hóa, thể dục thể thao với nhiều hoạt động phong phú nhằm giáo dục truyền thống hữu nghị giữa nhân dân hai nước, nhất là đối với thế hệ trẻ như
Tổ chức thi tìm hiểu về 60 năm quan hệ hữu nghị truyền thống VN - TQ, Liên hoan hữu nghị nhân dân VN – TQ lần thứ nhất tại VN (12/2010), tổ chức Diễn đàn nhân dân VN - TQ tại VN (1/2010) và TQ (10/2010), phát hành cuốn «Tư liệu lịch sử Dục tài học hiện » và mởi đại biểu cựu cán bộ TQ tại khu học xã sang VN (1/2010), mời đoàn đại biểu những người TQ và gia đình từng phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh sang thăm VN nhân dịp 120 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (5/2010), mời đoàn đại biểu cố vấn, cựu chiến binh TQ sang thăm VN nhân dịp 35 nắm ngày giải phóng miên Nam (4/2010);
Tổ chức tuần lễ văn hóa VN tại TQ, triển lãm điện ảnh của mỗi nước tại cả VN và TQ, các hoạt động biểu diễn, chiếu phim, quảng bá du lịch, tăng cường giao lưu TDTT, tôn giáo;
Tổ chức gặp gỡ thanh niên 2 nước lần thứ 11 tại TQ, gặp gỡ thanh niên các tỉnh có chung biên giới, giao lưu văn hóa hữu nghị thanh niên các dân tộc VN-TQ, tỉnh đoàn Quảng Tây mời 3000 thanh niên VN đến Nam Ninh tham dự Liên hoan thanh niên TQ-VN;
Tổ chức triển lãm giáo dục TQ lần thứ 7 tại VN, TQ mời LHS VN học tại một số trường nổi tiếng của TQ những năm 60, 70 của thế kỷ trước về thăm trường cũ, tổ chức Cuộc thi viết và thi ảnh của LHS VN tại TQ, mời 100 học sinh VN tham dự trại hè tại TQ…
Tăng cường giao lưu văn hóa, nghệ thuật, TDTT giữa các địa phương biên giới 2 nước.
(5) Tăng cường hợp tác trong lĩnh vực tuyên truyền báo chí, nhất là tuyên truyền hữu nghị, nhất là các hoạt động tuyên truyền kỷ niệm 60 năm kiến giao, giới thiệu về đất nước con người của cả VN và TQ, tổ chức triển lãm ảnh giữa TTX VN và THX TQ kỷ niệm 60 năm kiến giao trong tháng 1/2010.
- Đảng, Chính phủ và nhân dân Việt Nam trước sau như một mong muốn quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện Việt – Trung ngày càng được củng cố và phát triển, mang lại lợi ích thiết thực cho hai nước, góp phần vào hòa bình, ổn định và hợp tác ở khu vực và thế giới. Tình hữu nghị láng giềng truyền thống Việt - Trung là tài sản quý giá của cả hai nước, hai dân tộc, đòi hỏi mỗi người dân của cả hai nước phải cùng nhau nỗ lực giữ gìn và nâng nưu. Giữa hai hai nước và hai dân tộc chúng ta có hàng nghìn lý do để tăng cường hơn nữa hữu nghị và hợp tác. Bất kỳ một ý nghĩ nào khác hơn đều không đúng với thỏa thuận mà của lãnh đạo cấp cao hai nước, đi ngược lại nguyện vọng và lợi ích chung của nhân dân hai nước và không phù hợp với xu thế của thể giới hiện nay là hòa bình, ổn định, hợp tác vì phát triển, thịnh vượng.
Nhân dịp này tôi chúc tất cả các đồng chí và các bạn, và qua các bạn tới độc giả TQ lời chúc mừng Năm mới tốt đẹp nhất, an khang, thịnh vượng, gia đình hạnh phúc và vạn sự như ý. Chúc sự hợp tác giữa ĐSQ VN và báo chí TQ ngày một chặt chẽ, góp phần thiết thực vào việc tăng cường tình hữu nghị, sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau giữa nhân dân hai nước chúng ta.
Xin cám ơn.
