Biên giới lãnh thổ

Tin nổi bật:

- Việt Nam tổ chức Hội thảo Biển Đông lần thứ 18 với chủ đề: “Cạnh tranh, Kết nối và Hợp tác: Biển Đông và Trật tự hàng hải khu vực”;

- Trung Quốc và Philippines liên tiếp cọ xát nguy hiểm trên thực địa;

- Các nước EU lên tiếng ủng hộ UNCLOS 1982.

------------------------------

I. Các sự kiện chính về vấn đề Biển Đông

1. Việt Nam tổ chức Hội thảo Biển Đông lần thứ 18:

- Trong hai ngày 07-08/10, Học viện Ngoại giao Việt Nam đã tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 18 với chủ đề “Cạnh tranh, Kết nối và Hợp tác: Biển Đông và Trật tự hàng hải khu vực”. Nội dung thảo luận tại Hội thảo tập trung vào bốn nội dung: Quản lý tranh chấp đi đôi với duy trì luật lệ và cơ chế kiểm soát khủng hoảng; bảo vệ kết nối, tự do lưu thông và khả năng chống chịu của hạ tầng; hợp tác thực chất và cụ thể, nhanh chóng đáp ứng nhu cầu chung; xây dựng và củng cố một trật tự trên biển ở khu vực có tính bao trùm, ổn định trên cơ sở luật pháp quốc tế và trách nhiệm chung của các quốc gia trong khu vực. Bên lề Hội thảo, Học viện Ngoại giao đã tổ chức Đối thoại Đông Nam Á, Đối thoại Đông Nam Á - Thái Bình Dương, Chương trình Lãnh đạo trẻ và Báo cáo Biển Đông thường niên nhằm góp phần thúc đẩy đối thoại, nghiên cứu và trao đổi chính sách về các vấn đề biển.[1]

- Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Thị Hoàng Vân cho rằng, thế giới hàng hải đang biến chuyển sâu sắc, khi an ninh biển không chỉ là kiểm soát không gian mà là bảo vệ các hệ thống, quy tắc và kết nối. Thứ trưởng nhấn mạnh bốn ưu tiên: duy trì Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982) và luật pháp quốc tế là nền tảng của trật tự hàng hải; bảo đảm an toàn, an ninh và tự do của các tuyến hàng hải và eo biển quốc tế; tăng cường khả năng chống chịu của cơ sở hạ tầng hàng hải trọng yếu; và quản lý rủi ro, thúc đẩy xây dựng lòng tin, mở rộng hợp tác, ngay cả khi còn tồn tại những khác biệt.[2]

- Trung tướng Derek Macaulay, Đại diện cấp cao Lực lượng Quốc phòng Canada tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương nhấn mạnh cam kết lâu dài của Canada đối với hợp tác khu vực, mong muốn góp phần duy trì và cải thiện môi trường để các tranh chấp có thể giải quyết một cách hòa bình, thông qua đối thoại và ngoại giao.[3]

- Thứ trưởng Ngoại giao, Trưởng SOM ASEAN của Philippines Leo M. Herrera-Lim nhấn mạnh, các hành động đơn phương vượt ra khỏi phạm vi cho phép của luật quốc tế cũng như hành động cưỡng ép làm gia tăng nguy cơ đối với các nước ven biển. Đối với Philippines, hòa bình và thịnh vượng lâu dài trên biển không dựa trên điều gì khác ngoài pháp quyền. UNCLOS 1982 và Phán quyết Trọng tài Biển Đông năm 2016 là hai trụ cột trong chính sách biển của Philippines.[4]

- Thứ trưởng Ngoại giao và Thương mại Australia Michelle Chan kêu gọi các bên tự kiềm chế, không để căng thẳng leo thang và bảo đảm hoạt động trên biển an toàn, chuyên nghiệp.[5]

2. Trung Quốc và Philippines tiếp tục có nhiều cọ xát trong vấn đề Biển Đông:

- Ngày 18/9, tại vùng biển cách bờ biển Palawan khoảng 54 hải lý, tàu Hải cảnh Trung Quốc đã cắt ngang đuôi tàu của Cục Ngư nghiệp và nguồn lợi thuỷ sản (BFAR) Philippines ở khoảng cách chỉ 10m. Chưa đầy 10 phút sau, tàu Trung Quốc lặp lại động tác và va chạm với tàu BRP Datu Magat Salamat của BFAR, khiến một số bộ phận của tàu BRP Datu Magat Salamat bị hư hại. Ngay sau vụ va chạm, tàu Hải cảnh “đã thực hiện một thao tác nguy hiểm khác, đi sát phía sau ở khoảng cách chỉ khoảng 5m”.[6]

- Cùng ngày, trả lời câu hỏi của phóng viên về sự việc trên, Người Phát ngôn (NPN) Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cáo buộc tàu công vụ Philippines có hành vi khiêu khích, cố tình đâm vào tàu Hải cảnh Trung Quốc, gây nguy hiểm, vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế cùng các chuẩn mực cơ bản trong quan hệ quốc tế. NPN Quách Gia Côn kêu gọi Philippines chấm dứt ngay các hành động trên; khẳng định Trung Quốc sẽ tiếp tục kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, quyền và lợi ích biển của quốc gia, duy trì hoà bình, ổn định ở Biển Đông.[7]

- Ngày 25/9, Philippines tổ chức lễ công bố và bàn giao hải đồ cập nhật của đảo Thị Tứ cho chính quyền thành phố Kalayaan. Bản đồ này cung cấp thông tin chính xác hơn về đường bờ biển, cao độ và các vùng nước xung quanh, nằm trong nỗ lực ghi lại tư liệu về các thực thể mà quốc gia này đang kiểm soát tại Biển Đông.[8]

- Ngày 29/9, trả lời phóng viên về việc Philippines công bố hải đồ, trong đó bao gồm các thực thể như đảo Thị Tứ, đảo Vĩnh Viễn, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn tái khẳng định lập trường của Trung Quốc đối với quần đảo Trường Sa, trong đó có đảo Thị Tứ và đảo Vĩnh Viễn; khẳng định quần đảo Trường Sa không nằm trong lãnh thổ của Philippines; cáo buộc hành động của Philippines xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc, vi phạm nghiêm trọng Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế có liên quan. Những hành động này là bất hợp pháp, vô giá trị và không có hiệu lực pháp lý.[9]

- Ngày 25/9, NPN Hải cảnh Trung Quốc Khương Lược cho biết, ngày 24/9, Philippines vi phạm thỏa thuận, bất chấp cảnh cáo từ phía Trung Quốc, cố tình cử tàu tiếp tế cho tàu “mắc cạn” tại bãi Cỏ Mây. Hải cảnh Trung Quốc đã theo dõi, phát cảnh báo đối với tàu Philippines theo đúng quy định của pháp luật. Philippines đã thực hiện các hành động khiêu khích và thổi phồng sự việc, vi phạm nghiêm trọng Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), gây tổn hại nghiêm trọng đến hòa bình, ổn định khu vực. Trung Quốc nghiêm khắc cảnh báo Philippines dừng ngay các hành động khiêu khích, gây rối, Hải cảnh Trung Quốc sẽ tiếp tục thực hiện các hoạt động chấp pháp theo quy định tại quần đảo Trường Sa, bao gồm bãi Cỏ Mây và vùng biển xung quanh, kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, quyền và lợi ích biển của quốc gia.[10]

- Ngày 09/10, trang USNI News tổng hợp, cho biết chỉ trong đầu tháng 10, Trung Quốc và Philippines đã có ít nhất 6 lần “cọ xát” nguy hiểm trên thực địa, tại các khu vực tranh chấp:

+ Từ ngày 01-02/10, Cảnh sát biển Philippines đã trục xuất tàu khảo sát biển dân sự Gia Hải Khoa 7 (Jia Hai Ke 7) của Trung Quốc khỏi vùng biển gần Batanes, Hải cảnh Trung Quốc đã cử tàu tuần tra lớn nhất của mình ra bảo vệ tàu khảo sát này. Các tàu Trung Quốc đã rời đi và bị ba tàu tuần tra của Cục Quản lý Cảnh sát biển Đài Loan theo dõi;[11]

+ Ngày 03/10, một máy bay chiến đấu J-16 của Không quân Trung Quốc chặn và tiếp cận gần một máy bay vận tải Cessna C-208 của Không quân Philippines phía trên bãi cạn Scarborough. Philippines đã lên án hành động này;

+ Ngày 04/10, khi quân đội Philippines đang cố gắng bắt giữ một tàu đánh cá trái phép trên biển, lực lượng dân quân biển và hải cảnh cùng một trực thăng của Hải quân Trung Quốc đã gây cản trở, buộc họ phải quay trở lại đảo;

+ Từ ngày 04-09/10, căng thẳng tại khu vực xung quanh đảo Thị Tứ, bãi Cỏ Mây và đảo Loại Ta đã gia tăng khi Philippines vừa xua đuổi các lực lượng Trung Quốc đang xâm nhập vừa tiến hành sơ tán trong khu vực này;

+ Ngày 08/10, cuộc sơ tán y tế một binh sĩ bị bệnh trên tàu Philippines tại bãi Cỏ Mây đã bị kéo dài do tàu Hải cảnh Trung Quốc quấy rối;

+ Ngày 09/10, lính thủy đánh bộ, thủy thủ và Cảnh sát biển Philippines đã phối hợp để xua đuổi một tàu dân quân biển Trung Quốc cùng 22 tàu đánh cá nhỏ ra khỏi vùng biển xung quanh đảo Loại Ta.[12]

- Ngày 06/10, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc Philippines phản bác lực lượng của Trung Quốc quấy rối máy bay và tàu của Philippines tại Biển Đông, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn tái khẳng định lập trường: Trung Quốc có chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough và các đảo, đá thuộc quần đảo Trường Sa như đảo Thị Tứ, đá Hoài Ân và vùng biển xung quanh, có chủ quyền và quyền tài phán đối với các vùng biển liên quan; phạm vi lãnh thổ của Philippines không bao gồm bãi cạn Scarborough và quần đảo Trường Sa. NPN Quách Gia Côn chỉ trích các tàu, thuyền và máy bay của Philipines tự ý xâm nhập vùng biển, vùng trời thuộc quyền tái phán của Trung Quốc mà không có sự cho phép của nước này, cản trở hoạt động thực thi pháp luật thường lệ của Trung Quốc, xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền và quyền tài phán của Trung Quốc, đồng thời cố tình phá hoại hòa bình và ổn định tại Biển Đông. Các biện pháp mà quân đội Trung Quốc thực hiện để ứng phó là hợp pháp, hợp lý và chính đáng. Trung Quốc kiên quyết phản đối mọi hành động của Philippines gây tổn hại đến chủ quyền, các quyền và lợi ích của Trung Quốc. Trung Quốc sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp cần thiết để kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ cùng các quyền và lợi ích biển của mình tại Biển Đông.[13]

- Ngày 09/10, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc NPN Cảnh sát biển Philipines tuyên bố đã sơ tán y tế thành công cho binh sĩ bị thương trên tàu mắc cạn tại bãi Cỏ Mây, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết, Hải cảnh Trung Quốc đã ra tuyên bố nêu rõ tình tiết sự việc, tại hiện trường đã thực hiện các biện pháp cần thiết theo đúng quy định pháp luật; đây là những hành động hợp pháp và hợp lý. Sau khi hai bên trao đổi, xuất phát từ tinh thần nhân đạo, phía Trung Quốc đã kịp thời tạo điều kiện cho phía Philippines chuyển người bị thương đi bằng xuồng nhỏ, đồng thời cung cấp các hỗ trợ cần thiết. Trung Quốc chỉ trích Philippines thay vì bày tỏ sự cảm kích, một số cá nhân phía Philippines lại phớt lờ sự thật, xuyên tạc bối cảnh và đưa ra những cáo buộc sai sự thật nhắm vào Trung Quốc; cho rằng điều này phơi bày ý đồ gây rối và thu hút sự chú ý; khẳng định Trung Quốc sẽ đáp trả kiên quyết trước mọi hành vi khiêu khích ác ý, đồng thời kiên định bảo vệ chủ quyền lãnh thổ cùng các quyền và lợi ích biển của mình.[14]

- Ngày 11/10, Cảnh sát biển Philippines tuyên bố đã ngăn chặn hoạt động nghiên cứu biển bất hợp pháp của tàu nghiên cứu biển Khảo sát-01 (Tan Suo Yi Hao) của Trung Quốc trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines. Bộ Ngoại giao Philippines đã xác nhận không nhận được bất kỳ yêu cầu cấp phép nào từ Trung Quốc về việc tiến hành hoạt động nghiên cứu khoa học biển.[15]

- Ngày 11/10, Đại sứ quán Trung Quốc tại Philippines bác bỏ những cáo buộc của Philippines, khẳng định các hoạt động nghiên cứu khoa học của Trung Quốc ở Biển Đông, khẳng định các hoạt động này là hợp pháp, đúng luật và hoàn toàn minh bạch.[16]

- Ngày 16/10, trả câu hỏi của phóng viên về việc gần đây Philippines liên tục có hành động khiêu khích, gây rối tại bãi cạn Scarborough và bãi Cỏ Mây, tuyên bố sẽ không cho phép Trung Quốc áp đặt các điều khoản lên lãnh thổ của Philippines, đồng thời tuyên bố đã phát hiện hoạt động của hải quân và hải cảnh Trung Quốc trong vùng biển xung quanh đảo Thị Tứ, bãi Sabin và bãi Cỏ Mây, NPN Bộ Quốc phòng Trung Quốc Trần Hi tái khẳng định lập trường của Trung Quốc về Biển Đông, cho rằng, Philippines hoàn toàn không có cơ sở để nói đến việc “bảo vệ quyền và lợi ích” của mình. Các biện pháp Trung Quốc thực hiện là hợp pháp và chuẩn mực; cáo buộc Philippines không quan tâm đến lợi ích chung của các nước trong khu vực, lôi kéo thế lực bên ngoài gây rối, khiêu khích tại Biển Đông.[17]

------------------------------

[1] https://dav.edu.vn/hoi-thao-khoa-hoc-quoc-te-ve-bien-dong-lan-thu-18/

[2] https://vtcnews.vn/hoi-thao-quoc-te-ve-bien-dong-lan-thu-18-bon-cau-hoi-lon-can-giai-dap-ar1043871.html

[3] https://www.facebook.com/share/v/1B9UnpWaen/

[4] https://dfa.gov.ph/philippines-underscores-rule-of-law-and-maritime-cooperation-in-18th-south-china-sea-international-conference-in-hanoi

[5] https://thanhnien.vn/hoi-thao-bien-dong-lan-thu-18-thuc-day-doi-thoai-va-xay-dung-coc-thuc-chat-185261007154930835.htm

[6] https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/9/18/china-coast-guard-rams-bfar-vessel-off-palawan-1336

[7] https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202609/t20260918_12025801.shtml

[8] https://mb.com.ph/2026/09/26/ph-unveils-updated-map-of-pag-asa-island-to-assert-maritime-sovereignty-in-west-philippine-sea

[9] https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202609/t20260929_12033332.shtml

[10] https://www.news.cn/politics/20260925/5f3c364adc674adfaff675ea943d2646/c.html

[11] https://www.reuters.com/world/china/philippines-sends-largest-ship-aircraft-drive-away-chinese-vessel-waters-near-2026-10-01/

[12] https://news.usni.org/2026/10/09/philippine-and-chinese-incidents-spike-in-south-china-sea-luzon-strait

[13] https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202610/t20261006_12035789.shtml

[14] https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202610/t20261009_12037287.shtml

[15] https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/10/11/pcg-deploys-ship-planes-to-challenge-chinese-vessel-near-hubo-reef-1857

[16] https://www.facebook.com/ChinaEmbassyManila/posts/pfbid0UejSwJA3bE4KrtETRC3VzauMo3Ykf2E9eMeGpqrXCqPBZScC3WaBm7euoW7YinK9l

[17] https://www.news.cn/20261016/61b818da9e9b44fe9a6711002a0617e7/c.html