Biên giới lãnh thổ

Tin nổi bật:

- Trung Quốc ban hành lệnh trừng phạt đối với Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro và gia đình;

- Đức, Hà Lan khẳng định tình hình ở Biển Đông có tác động rõ ràng tới châu Âu;

- Các học giả bình luận cách tiếp cận chiến lược mới của Philippines về vấn đề Biển Đông.

------------------------------

I. Các sự kiện chính về vấn đề Biển Đông

1. Trung Quốc ban hành lệnh trừng phạt đối với Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro và gia đình:

- Ngày 11/6, Người Phát ngôn (NPN) Bộ Ngoại giao Trung Quốc thông báo áp đặt lệnh trừng phạt lên Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Teodoro và gia đình. Theo thông báo, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Teodoro đã nhiều lần đưa ra những phát ngôn sai lệch về Trung Quốc, gây tổn hại đến lợi ích hợp pháp của Trung Quốc và phá hoại quan hệ giữa hai nước. Để bảo vệ chủ quyền quốc gia, an ninh và lợi ích phát triển của Trung Quốc, Trung Quốc đã quyết định cấm ông Teodoro cùng vợ con nhập cảnh vào Trung Quốc đại lục, Hồng Kông và Ma Cao, nghiêm cấm mọi tổ chức, cá nhân tại Trung Quốc tham gia vào bất kỳ giao dịch, hợp tác hoặc hoạt động nào khác với ông Teodoro cùng vợ con.[1]

- Ngày 12/6, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Teodoro chỉ trích lệnh trừng phạt, khẳng định sẽ tiếp tục làm tròn bổn phận của mình, trước những hành động xấu xa mà Trung Quốc đang thực hiện ở Philippines và thậm chí cả trên biển của Philippines. Bộ Ngoại giao Philippines coi các biện pháp trừng phạt là một “hành động không thân thiện, làm phức tạp thêm quan hệ song phương”.[2]

- Ngày 12/6, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm đã trả lời các câu hỏi của phóng viên liên quan đến lệnh trừng phạt đối với Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Teodoro. NPN Lâm Kiếm cho rằng lời nói và hành động của Bộ trưởng Teodoro không phải là “bảo vệ tôn nghiêm quốc gia” mà chỉ là một màn kịch để giành lợi thế chính trị cá nhân. Chính hành vi vô trách nhiệm và liều lĩnh của một nhóm nhỏ những người như vậy đã dẫn đến sự leo thang tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines, làm xấu đi quan hệ giữa hai nước, và cuối cùng gây tổn hại đến lợi ích của toàn thể quốc gia Philippines và người dân nước này.[3]

- Ngày 12/6, South China Morning Post đăng tải bài viết, cho biết các nhà phân tích đánh giá đây là trường hợp “giết gà doạ khỉ” - trừng phạt một nhà chỉ trích nổi tiếng để răn đe những người khác. Lệnh trừng phạt của Trung Quốc cũng làm dấy lên tranh cãi về việc Philippines có nên đáp trả tương xứng hay không. Cựu Thẩm phán Tòa án Tối cao của Philippines Antonio Carpio, là người có tiếng nói ảnh hưởng về quyền lợi biển của Philippines, cho rằng nước này nên đáp trả bằng cách cấm Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc và gia đình nhập cảnh vào nước này. Tuy nhiên lệnh trừng phạt là nhắm vào những phát ngôn của Bộ trưởng Teodoro, chứ không phải là một tín hiệu gửi đến Philippines.[4]

- Ngày 12/6, trang Modern Diplomacy đăng tải bài bình luận, cho rằng đây là một bước thụt lùi mới trong quan hệ giữa Trung Quốc và Philippines. Về phía Trung Quốc, hành động nhắm vào một Bộ trưởng Quốc phòng đương nhiệm cho thấy sự thất vọng ngày càng tăng của Trung Quốc đối với lập trường cứng rắn hơn của Manila. Về phía Philippines, các biện pháp trừng phạt có thể củng cố hơn nữa hợp tác an ninh của Manila với Mỹ, Nhật Bản, Australia và các đối tác khu vực khác quan ngại về các hoạt động trên biển của Trung Quốc. Thay vì ngăn chặn các quan chức Philippines, hành động của Bắc Kinh có thể củng cố sự ủng hộ trong nước bằng một lập trường quốc phòng quyết đoán hơn. Vụ việc này cũng có thể trở thành một phép thử khác đối với sự ổn định khu vực khi cạnh tranh chiến lược giữa Trung Quốc và các đồng minh của Mỹ ngày càng gay gắt trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.[5]

- Ngày 14/6. Philstar Global đăng tải các phát ngôn phản ứng đối với lệnh trừng phạt Bộ trưởng Quốc phòng Philippines của Trung Quốc:

+ Thượng nghị sĩ, Luật sư Francis Pangilinan: động thái của Trung Quốc không chỉ là sự xúc phạm đối với ông Teodoro, mà còn đối với Tổng thống (vì Bộ trưởng Quốc phòng là người đại diện cho Tổng thống) và “trật tự hiến pháp” của Philippines. Lệnh trừng phạt này đánh dấu sự leo thang rõ ràng trong cưỡng ép và đe dọa của Trung Quốc đối với một quốc gia láng giềng nhỏ bé hơn. Ông khẳng định Philippines dù chịu nhiều khiêu khích liên tục, vẫn luôn phản ứng bằng ngoại giao, kiềm chế và tuân thủ luật pháp, như các biện pháp pháp lý, bao gồm Phán quyết Toà Trọng tài có hiệu lực pháp lý năm 2016, và cam kết dựa trên luật lệ thay vì sự đối đầu nguy hiểm.

+ Hạ nghị sĩ Percival Cedaña: quyết định của Trung Quốc là bằng chứng cho thấy sự bảo vệ dũng cảm của ông Teodoro đối với chủ quyền của Philippines.

+ Chuẩn Đô đốc Jay Tarriela, NPN Cảnh sát biển Philippines (PCG): lệnh cấm của Trung Quốc đối với ông Teodoro không phải là một hình phạt, mà là một sự ghi nhận cho những đóng góp phục vụ đất nước. Hành động của Trung Quốc là bằng chứng cho thấy ông Teodoro không sợ hãi và có tác động như thế nào trong việc chống lại sự bắt nạt và các hoạt động bất hợp pháp của Trung Quốc. Việc trừng phạt này không phải là sức mạnh, mà là một lời thú nhận rằng một tiếng nói trung thực của người Philippines làm Trung Quốc bất an hơn bất kỳ con tàu nào trong vùng biển của Philippines.

+ Lực lượng Vũ trang Philippines (AFP): Bộ trưởng Teodoro đã liên tục ủng hộ việc bảo vệ chủ quyền, các quyền chủ quyền, quyền và lợi ích biển của Philippines theo luật pháp quốc tế.[6]

2. Căng thẳng Trung Quốc và Philippines quanh bãi cạn Scarborough:

- Ngày 10/6, NPN Cảnh sát biển Philippines Jay Tarriela đăng tải trên trang Facebook, cho biết, đến nay, Chính phủ Philippines đã ghi nhận sự hiện diện của cấu trúc nổi di động của Trung Quốc, ba phao nổi mới được lắp đặt trên hai phao được thả từ tháng 10/2025, một vật thể hình cầu nổi không xác định và hai cột ăng-ten. Tất cả đều được phía Trung Quốc lắp đặt trái phép.[7]

- Ngày 15/6, NPN Cảnh sát biển Philippines Jay Tarriela đăng tải dòng trạng thái trên Facebook, cho biết, máy bay của Cục Ngư nghiệp và Nguồn lợi thuỷ sản Philippines thực hiện bay tuần tra dặc biệt và đã ghi lại tàu nghiên cứu Yue Zhan Yu Ke 6 của Trung Quốc kéo giàn nổi trở lại bên trong, qua cửa vào bãi cạn phía Đông Nam. Bên cạnh đó, một tàu dịch vụ khác cũng đã đặt lại rào chắn sau khi tàu nghiên cứu của Trung Quốc vào bãi cạn. Khi máy bay Philippines rời đi, giàn nổi vẫn nằm ở đuôi tàu nghiên cứu Yue Zhan Yu Ke 6.[8]

- Ngày 15/6, Hải quân Philippines đã phát hiện tàu hộ tống số hiệu 555 của Hải quân Trung Quốc đang hoạt động ở phía Tây Nam Palauig, Zambles của Philippines. Hải quân Philippines đã phát tín hiệu vô tuyến thông báo rằng tàu Trung Quốc đang hoạt động trong vùng đặc quyền kinh tế của Phlippines, yêu cầu cung cấp thông tin về ý định hoạt động của họ. Ngoài ra, Philippines cùng giám sát tàu Hải cảnh 5304 ở khu vực lân cận. Bất chấp sự hiện diện của các tàu Trung Quốc, các hoạt động biển của Philippines vẫn tiếp tục như kế hoạch.[9]

3. Các tin tức liên quan khác:

Trung Quốc:

- Ngày 15/6, Taipei Times đăng tải thông tin, một quan chức Đài Loan cho biết, Trung Quốc đang cố gắng mở rộng ảnh hưởng trên khắp Chuỗi đảo thứ nhất và gia tăng áp lực lên Nhật Bản bằng cách đưa các tàu Hải cảnh vào vùng biển gần Đài Loan; cáo buộc đây là “sự bành trướng được ngụy trang dưới danh nghĩa thực thi pháp luật”. Việc coi các hành động của Trung Quốc chỉ đơn thuần là vấn đề xuyên eo biển là một sự đánh giá sai lầm nghiêm trọng, đang dần làm suy yếu an ninh và sự ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Mối đe dọa từ sự bành trướng độc tài của Trung Quốc là mối lo chung trên toàn Chuỗi đảo thứ nhất, khi Bắc Kinh sử dụng các luận điệu khác nhau để biện minh cho hành động của mình chống lại Đài Loan, Nhật Bản và Philippines, nhằm làm suy yếu các liên minh khu vực và phá vỡ các hệ thống phòng thủ khu vực. Các đảng đối lập tại Đài Loan trước đây ít chú ý đến khái niệm Chuỗi đảo thứ nhất, nhưng gần đây đã bắt đầu mô tả nó là “tư duy Chiến tranh Lạnh”, một cách diễn đạt trùng khớp với luận điệu của Bắc Kinh.[10]

- Ngày 10/6, Tân Hoa xã đưa tin, chiến dịch tuần tra và giám sát giao thông hàng hải đặc biệt của Bộ Giao thông vận tải Trung Quốc[11] tại vùng biển phía Đông đảo Đài Loan đã kết thúc thành công. Chiến dịch này đã thực hiện khảo sát tổng quãng đường là 1.025 hải lý, kiểm tra 198 tàu thuyền đi lại, xử lý 3 trường hợp vi phạm quy định pháp luật, tăng cường năng lực tuần tra, thực thi pháp luật và kiểm soát giao thông hàng hải của Trung Quốc, và nâng cao hơn nữa an toàn giao thông hàng hải.[12] Trước đó, ngày 09/6, Cơ quan Cảnh sát biển Đài Loan (CGA) cho biết, các tàu Hải cảnh hoạt động quanh Đài Loan đã “quấy rối” các tàu vận tải thương mại bằng cách yêu cầu thông tin về điểm xuất phát và điểm đến của tàu. Các tàu Đài Loan đã phát tín hiệu trả lời rằng đây là vùng biển của Đài Loan, nơi Trung Quốc không có quyền tài phán, và các tàu Trung Quốc không nên quấy rối tàu thuyền.[13]

Đài Loan:

- Ngày 11/6, CGA cho biết đã phát hiện và xua đuổi tàu tuần tra “Chấp pháp Tam Sa 301” (Sansha Zhifa 301) và tàu tiếp tế “Tam Sa 2” (Sansha 2) của Trung Quốc xâm nhập vùng biển hạn chế xung quanh đảo Ba Bình do Đài Loan chiếm đóng (thuộc quần đảo Trường Sa, Việt Nam). Trước đó, các tàu Trung Quốc đã hai lần đi vào khu vực hạn chế và thực hiện các động tác chuyển hướng đột ngột, có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn hàng hải. CGA lên án mạnh mẽ hành động của Trung Quốc và sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ “chủ quyền của Đài Loan” và đảm bảo an ninh hàng hải.[14]

Hà Lan:

- Ngày 15/6, trả lời phỏng vấn của The Japan Times nhân dịp tàu hộ vệ HNLMS De Ruyter của Hà Lan cập cảng Tokyo, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Hà Lan Dilan Yeşilgöz-Zegerius khẳng định, sự cố với Trung Quốc tại quần đảo Hoàng Sa[15] sẽ không khiến Hà Lan cắt giảm sự tham gia tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương; nhấn mạnh rằng các hoạt động hải quân của Hà Lan được tiến hành theo luật pháp quốc tế và nguyên tắc tự do hàng hải, các đợt triển khai này không hề mang tính biểu tượng. Bà Yeşilgöz-Zegerius cho biết, nếu có vấn đề xảy ra ở Biển Đông, ảnh hưởng của nó tới châu Âu sẽ rất rõ ràng.[16]

Đức:

- Ngày 16/6, trong cuộc hội đàm với Tổng thống Philippines nhân chuyến thăm cấp nhà nước tới quốc gia này, Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier cho biết, các nhà lãnh đạo châu Âu lo ngại về các cuộc đối đầu lãnh thổ tiếp diễn ở Biển Đông, đặc biệt là giữa Philippines và Trung Quốc, một cuộc xung đột lớn tại đây có thể gây nguy hiểm cho tự do hàng hải như đã xảy ra ở Eo biển Hormuz.[17]

- Trong cuộc họp báo sau cuộc hội đàm song phương, Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier cho biết rằng Đức sẽ tiếp tục tham gia các cuộc tập trận quân sự với Philippines trong tương lai; nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường quan hệ giữa Đức và Philippines, bất chấp khoảng cách địa lý rộng lớn giữa hai nước.[18] Ngoài ra, Tổng thống Đức cũng cam kết hỗ trợ Cảnh sát biển Philippines bằng các thiết bị máy bay không người lái, bày tỏ hy vọng về việc đạt được Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) và sẵn sàng ký một hiệp ước về Thoả thuận Lực lượng thăm viếng với Philippines.[19]

Philippines:

- Ngày 16/6, Bộ Ngoại giao Philippines đăng thông cáo, bác bỏ các cáo buộc của cựu Thẩm phán Antonio Carpio về việc chính phủ xao nhãng trong Hiệp định Hiệp định về Bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học biển tại các vùng ngoài quyền tài phán quốc gia (Hiệp định BBNJ). Bộ Ngoại giao Philippines khẳng định các lập luận của ông Carpio dựa trên sự hiểu lầm về Hiệp định này và sự nhầm lẫn giữa biển cả với vùng đặc quyền kinh tế. Theo Bộ Ngoại giao, Hiệp định BBNJ chỉ áp dụng cho các khu vực nằm ngoài quyền tài phán quốc gia và không ảnh hưởng đến quyền chủ quyền của Philippines được bảo vệ bởi Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982. Chính phủ Philippines đã tích cực ngăn chặn các cơ chế cho phép quốc gia khác dùng yêu sách tranh chấp để cản trở thực thi Hiệp định. Bộ Ngoại giao khẳng định lợi ích quốc gia luôn là ưu tiên hàng đầu và các vùng biển của Philippines vẫn được bảo vệ an toàn.[20]

II. Tình hình và hoạt động đối ngoại của Việt Nam liên quan Biển Đông:

- Ngày 15/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam Nicolai Prytz đến chào từ biệt nhân dịp kết thúc nhiệm kỳ công tác. Khẳng định Đan Mạch sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình chuyển đổi xanh và phát triển năng lượng bền vững, Đại sứ cho biết, hai nước còn nhiều dư địa hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi, hạ tầng xanh, chuyển đổi số, y tế, nông nghiệp và hệ thống thực phẩm bền vững.[21]

- Ngày 15/6, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng điện đàm với Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc Lý Cường. Hai bên nhất trí cùng kiểm soát và xử lý tốt hơn bất đồng, duy trì hòa bình, ổn định trên biển, củng cố môi trường thuận lợi cho sự phát triển của mỗi nước.[22]

- Ngày 11/6, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường và Thứ trưởng Ngoại giao và Thương mại Australia Michelle Chan đồng chủ trì Đối thoại Quan chức cấp cao Việt Nam - Australia lần thứ 2. Trong đó, hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc gìn giữ hòa bình, an ninh, an toàn hàng hải và hàng không, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.[23]

- Ngày 11/6, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng và Quốc vụ khanh Đức Geza Andreas von Geyr đồng chủ trì Đối thoại chiến lược Việt Nam - Đức lần thứ 8. Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế, hai bên nhấn mạnh tiếp tục tăng cường tham vấn, phối hợp tại các diễn đàn đa phương; ủng hộ chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do; giải quyết các tranh chấp, xung đột bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc; đồng thời khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982.[24]

- Ngày 15/6, tại Trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đã chủ trì phiên khai mạc của Hội nghị lần thứ 36 các quốc gia thành viên Công ước Luật Biển (SPLOS) trên cương vị Chủ tịch SPLOS 35; và phát biểu tại phiên thảo luận về Báo cáo của Tòa án quốc tế về Luật biển (ITLOS) trong tư cách Trưởng đoàn Việt Nam. Thứ trưởng Thường trực Nguyễn Minh Vũ nhấn mạnh: (i) UNCLOS tiếp tục là khuôn khổ pháp lý toàn diện điều chỉnh mọi hoạt động trên biển và đại dương, tạo nền tảng cho ổn định, hợp tác và giải quyết hòa bình các tranh chấp; (ii) các quốc gia cần tăng cường hợp tác và huy động thêm nguồn lực để bảo vệ đại dương, qua đó duy trì môi trường biển hòa bình, an ninh và phát triển bền vững.[25]

- Ngày 16/6, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đã chủ trì Toạ đàm quốc tế “An toàn, an ninh và tự do hàng hải: Luật pháp, thách thức và Hợp tác giữa các quốc gia” bên lề Hội nghị SPLOS 36. Phát biểu khai mạc Toạ đàm, Thứ trưởng thường trực Nguyễn Minh Vũ, Trưởng đoàn Việt Nam tại SPLOS 36, nhấn mạnh bảo đảm an toàn, an ninh và tự do hàng hải không chỉ góp phần bảo đảm hoà bình, ổn định, trật tự trên biển, mà còn là nền tảng của thương mại, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và ổn định kinh tế toàn cầu; khẳng định UNCLOS đã tạo ra khuôn khổ pháp lý toàn diện để điều chỉnh hoạt động trên biển, bảo đảm cân bằng lợi ích giữa các quốc gia.[26]

III. Ý kiến học giả, chuyên gia

- Ngày 11/6, Asia Times đăng tải bài viết của Denny Roy, cho rằng những diễn biến mới của Trung Quốc tại Biển Đông vào cuối tháng 5 - đầu tháng 6/2026 đã làm sống lại các tranh chấp và tâm lý bất an cũ trong khu vực. Tác giả tập trung vào hai sự kiện chính: (i) Philippines phát hiện cấu trúc nổi xuất hiện tại bãi cạn Scarborough, làm dấy lên lo ngại Bắc Kinh đang chuẩn bị xây dựng cơ sở hiện diện lâu dài; và (ii) loạt hành động phản ứng của Trung Quốc đối với việc Philippines và Nhật Bản tuyên bố đàm phán phân định ranh giới biển. Theo bài viết, Trung Quốc đặc biệt lo ngại về Nhật Bản, khi nước này đang dần rũ bỏ ràng buộc của “hiến pháp hoà bình” của Mỹ, tham gia sâu hơn vào các vấn đề biển ở khu vực. Về Scarborough, tác giả cho rằng nếu Trung Quốc quân sự hóa hoặc xây dựng cơ sở cố định tại đây, khu vực này sẽ giúp Trung Quốc lấp đầy khoảng trống chiến lược gần đảo Luzon và tăng khả năng kiểm soát tuyến hàng hải quan trọng, đồng thời gửi đi thông điệp: Mỹ sẽ không bảo vệ Philippines trước sự trỗi dậy tất yếu của Trung Quốc. Cuối cùng, tác giả cho rằng các diễn biến mới tại Scarborough có thể tiếp tục cản trở tiến trình đàm phán COC.[27]

- Ngày 15/6, Luật sư Jay Batongbacal, giám đốc Viện Nghiên cứu biển và Luật Biển thuộc Đại học Philippines, cho biết, cấu trúc nổi của Trung Quốc ở bãi cạn Scarborough có thể thu thập thông tin hữu ích cho khoa học biển chính thống, cũng có thể được sử dụng để nghiên cứu cấu trúc và sự chuyển động của nước ở bãi cạn. Đây có thể là nghiên cứu chuẩn bị cho việc xây dựng một cấu trúc hoặc thậm chí có thể biến bãi cạn thành một hòn đảo nhân tạo. Năm 1980, Trung Quốc cũng đã sử dụng khoa học biển làm cái cớ để chiếm đóng Đá Chữ Thập, ông lo ngại Trung Quốc lại sử dụng chiêu trò cũ, bắt đầu bằng những hoạt động có vẻ hợp pháp, từng bước thiết lập sự hiện diện thường xuyên và lâu dài, sau đó sử dụng nó để xây dựng một hòn đảo nhân tạo.[28]

- Ngày 15/6, South China Morning Post đăng tải bài viết của Jeofrey Maitem, nhận định bài phát biểu của Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos tại Lễ Quốc khánh nước này đã phát đi tín hiệu về một chiến lược mới trong việc đề cập đến chủ đề Biển Đông. Gần đây, Manila không xoáy sâu vào tranh chấp, mà đưa cáp ngầm và nghề cá trở thành vấn đề trọng tâm, cố gắng để tất cả các thành viên ASEAN có “quyền lợi sát sườn” ở Biển Đông. Bên cạnh đó, giới phân tích đánh giá sự tinh tế của Manila nằm ở việc không trực tiếp điểm danh Trung Quốc, qua đó giúp ASEAN tránh được nguy cơ rạn nứt và dễ dàng đạt được sự đồng thuận từ các quốc gia thành viên như Việt Nam, Indonesia hay Campuchia. Cách tiếp cận này cũng mở đường cho những bước tiến thể chế cụ thể, điển hình là việc thành lập Trung tâm Hàng hải và Diễn đàn Cảnh sát biển ASEAN. Các chuyên gia nhận định đây là chiến lược “phòng ngừa” mang tính thực dụng cao thông qua cách tiếp cận hai kênh. Một mặt, Manila củng cố các chuẩn mực đa phương qua ASEAN; mặt khác, dưới sức ép của cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, Tổng thống Marcos vẫn duy trì đối thoại song phương với Bắc Kinh bằng các đề xuất hợp tác thăm dò năng lượng. Dù Tuyên bố ASEAN mang ý nghĩa biểu tượng lớn về sự đoàn kết, giới quan sát lưu ý rằng việc chuyển hóa từ lời nói sang hành động an ninh tập thể trên thực địa vẫn cần thêm thời gian và ý chí chính trị[29]./.

------------------------------

[1] https://www.mfa.gov.cn/fyrbt_673021/202606/t20260611_11942746.shtml

[2] https://www.aljazeera.com/news/2026/6/11/china-bars-philippines-defence-chief-as-south-china-sea-spat-sails-onwards

[3] https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202606/t20260612_11943460.shtml

[4] https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3356956/chinas-ban-philippine-defence-chief-and-family-seen-warning-shot-manila

[5] https://moderndiplomacy.eu/2026/06/12/china-sanctions-philippine-defence-chief-amid-south-china-sea-dispute/

[6] https://www.philstar.com/headlines/2026/06/14/2535161/lawmakers-military-execs-hit-china-sanctions-teodoro

[7] https://www.facebook.com/WPSTransparencyOffice/posts/pfbid02jJCxx4SCG2vMFRwpUNgHtWNLuSexDwg17XEc1iGDgVfjBXoiW3GTAkmMRc1JpkWcl

[8] https://www.facebook.com/WPSTransparencyOffice/posts/pfbid02CRVK6v3dnHsvjTN9k356kLCqnsK2GA5WjhTDF9GYV41Ne8MLBFkmjtptyg9pxvhml

[9] https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/6/15/ph-navy-radio-challenges-china-warship-spotted-in-west-philippine-sea-1644

[10] https://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2026/06/15/2003859115

[11] Tham khảo thêm tại Bản tin Tình hình Biển Đông số 19.

[12] https://www.news.cn/20260610/ff588669dd7b418989e55f6dc7f45fd0/c.html

[13] https://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2026/06/10/2003858841

[14] https://focustaiwan.tw/politics/202606110018

[15] Tham khảo thêm tại Bản tin Tình hình Biển Đông số 18

[16] https://www.japantimes.co.jp/news/2026/06/15/asia-pacific/dutch-defense-minister-china

[17] https://apnews.com/article/germany-president-steinmeier-philippines-marcos-china-sea-5752f361a8b132cff0d8b05d2ab65cce

[18] https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/6/16/germany-to-provide-pcg-with-drones-1521

[19] https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/6/16/marcos-open-to-forging-vfa-like-agreement-with-germany-1503

[20] https://dfa.gov.ph/dfa-reply-to-the-recent-statements-of-justice-antonio-t-carpio-ret-on-the-bbnj-agreement/

[21] https://baoquocte.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-tiep-dai-su-dan-mach-chao-tu-biet-406885.html

[22] https://baoquocte.vn/thu-tuong-chinh-phu-le-minh-hung-dien-dam-voi-thu-tuong-quoc-vu-vien-trung-quoc-ly-cuong-406649.html

[23] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/doi-thoai-quan-chuc-cap-cao-viet-nam-australia-lan-thu-hai-tai-ha-noi-60455-140.html

[24] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/thu-truong-ngoai-giao-le-thi-thu-hang-dong-chu-tri-doi-thoai-chien-luoc-viet-nam-duc-lan-thu-8-60442-140.html

[25] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/viet-nam-chu-tri-phien-khai-mac-hoi-nghi-lan-thu-36-cac-quoc-gia-thanh-vien-unclos-60484-140.html

[26] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/viet-nam-thuc-day-trao-doi-hop-tac-nham-bao-dam-an-toan-an-ninh-va-tu-do-hang-hai-phu-hop-voi-luat-phap-quoc-te-60499-140.html

[27] https://asiatimes.com/2026/06/chinas-latest-south-china-sea-shocks-reopen-old-wounds/

[28] https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/6/15/china-floating-structure-may-be-used-to-transform-scarborough-into-artificial-island-expert-1209

[29] https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3357162/philippines-unpicks-aseans-south-china-sea-sovereignty-deadlock