Biên giới lãnh thổ

3. Các tin tức liên quan khác:

Indonesia:

- Ngày 14/4, Reuters đưa tin cho biết, trong một bức thư vào đầu tháng 4/2026, Bộ Ngoại giao Indonesia đã khuyến cáo Bộ Quốc phòng nước này cần hết sức thận trọng trước đề xuất của Mỹ về việc cho phép máy bay quân sự Mỹ bay qua không phận Indonesia. Bộ Ngoại giao lo ngại việc chấp thuận đề xuất trên sẽ khiến Indonesia bị lôi kéo vào các cuộc xung đột tiềm tàng tại Biển Đông và làm xói mòn chính sách đối ngoại không liên kết truyền thống.Bộ trưởng Quốc phòng Indonesia Sjafrie Sjamsoeddin cho biết đề xuất của Mỹ đang được Jakarta xem xét kỹ lưỡng, dựa trên chủ quyền và lợi ích quốc gia của mình.[1]

- Ngày 17/4, trả lời câu hỏi phóng viên về việc trên, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cho biết: Hiến chương ASEAN và Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Đông Nam Á quy định rõ ràng rằng các quốc gia thành viên chia sẻ trách nhiệm chung trong việc tăng cường hòa bình, an ninh và thịnh vượng khu vực, và sẽ không tham gia vào bất kỳ chính sách hoặc hoạt động nào đe dọa chủ quyền hoặc toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia thành viên, bao gồm cả việc sử dụng lãnh thổ của họ. Indonesia cũng đã tuyên bố sẽ tiến hành hợp tác quốc phòng với các nước khác trên cơ sở tôn trọng chủ quyền, tin cậy lẫn nhau và cùng có lợi. Chúng tôi luôn nhất quán quan điểm rằng hợp tác quốc phòng và an ninh giữa các nước không nên nhắm vào hoặc gây tổn hại đến lợi ích của bên thứ ba, cũng như không nên ảnh hưởng đến hòa bình và ổn định khu vực.[2]

Malaysia:

- Ngày 22/4, The Star đưa tin Cảnh sát biển Malaysia (MMEA) sẽ triển khai hai tàu thực hiện nhiệm vụ đa năng (MPMS) mới tại Biển Đông nhằm thắt chặt an ninh và bảo vệ vùng biển quốc gia. Tổng Cục trưởng MMEA Mohd Rosli Abdullah cho biết, các con tàu này dài khoảng 99m, đóng vai trò như “tàu mẹ”, được trang bị hệ thống radar tiên tiến, bãi đỗ trực thăng và 4 thuyền cao tốc đánh chặn để hỗ trợ thực thi pháp luật. Với khả năng hoạt động liên tục trên biển lên tới 30 ngày, các tàu MPMS được kỳ vọng sẽ nâng cao đáng kể hiệu quả tuần tra, giám sát và cứu hộ tại các khu vực nhạy cảm. Theo kế hoạch, con tàu đầu tiên dự kiến hoàn thành vào tháng 2/2027, kịp ra mắt tại Triển lãm LIMA 2027, trong khi con tàu thứ hai sẽ hoàn tất vào cuối năm 2027. Bộ trưởng Nội vụ Malaysia Saifuddin Nasution Ismail khẳng định việc trang bị các khí tài chiến lược này là bước đi then chốt để củng cố năng lực kiểm soát biên giới và bảo vệ chủ quyền biển của Malaysia trong bối cảnh khu vực có nhiều biến động.[3]

New Zealand:

- Ngày 17/4, tại họp báo thường kỳ, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc một máy bay của New Zealand gần đây đã thực hiện nhiều hoạt động bay sát không phận Trung Quốc, ảnh hưởng đến nhiều chuyến bay dân sự, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cho biết: máy bay tuần tra chống tàu ngầm P-8A của Không quân New Zealand đã tiến hành trinh sát và quấy rối ở cự ly gần tại Biển Hoàng Hải và Biển Hoa Đông, gây tổn hại đến lợi ích an ninh của Trung Quốc, làm gia tăng nguy cơ hiểu lầm và đánh giá sai, đồng thời gây gián đoạn nghiêm trọng các hoạt động hàng không dân dụng trong không phận liên quan. Trung Quốc đã có những biện pháp đáp trả kiên quyết và mạnh mẽ, đồng thời gửi công hàm phản đối tới New Zealand.[4]

- Ngày 18/4, Chính phủ New Zealand đã lên tiếng bảo vệ các chuyến bay tuần tra quân sự của mình tại các khu vực gần Trung Quốc. Bộ Quốc phòng New Zealand khẳng định các hoạt động này là nhiệm vụ giám sát định kỳ, hoàn toàn tuân thủ luật pháp quốc tế nhằm duy trì quyền tự do hàng hải và hàng không.[5]

Nhật Bản:

- Ngày 17/4, tại họp báo thường kỳ, trả lời câu hỏi của phóng viên về Hội nghị các Ngoại trưởng nhóm Bộ Tứ (Quad) cuối tháng 5 sắp tới, Ngoại trưởng Nhật Bản Motegi Toshimitsu cho biết chưa có gì được quyết định, nhưng lập trường của Nhật Bản là nhằm tăng cường hợp tác thực chất để hiện thực hóa tầm nhìn về khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP). Cho rằng đây là hội nghị quan trọng, Ngoại trưởng Motegi khẳng định Nhật Bản sẽ tiếp tục làm sâu sắc hơn các hoạt động hợp tác của nhóm Quad và tăng cường nỗ lực có thể đem lại lợi ích cho các nước trong khu vực.[6]

- Ngày 18/4, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles và Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro đã ra Tuyên bố chung, hai bên bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình hình Biển Đông và biển Hoa Đông, phản đối mạnh mẽ các hành động đơn phương cưỡng ép, quân sự hóa và các tuyên bố chủ quyền biển không phù hợp với Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982). Tuyên bố cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình tại eo biển Đài Loan và tự do hàng hải tại eo biển Hormuz trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông. Đáng chú ý, hai bên đã: (i) hoàn tất hợp đồng và ký "Bản ghi nhớ Mogami" cho chương trình đóng 3 tàu hộ tống đa năng đầu tiên của Australia dựa trên thiết kế của Nhật Bản, dự kiến bàn giao vào năm 2029; (ii) hai nước cam kết thắt chặt hợp tác công nghiệp quốc phòng thông qua dự án máy bay không người lái MQ-28A Ghost Bat và thiết lập quan hệ đối tác an ninh mạng.[7]

Nga:

- Ngày 14/4, phát biểu trong cuộc gặp với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nhân dịp thăm chính thức Trung Quốc (14-15/4), Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho rằng “những trò chơi nguy hiểm cũng đang tiếp diễn: cả trong vấn đề Đài Loan và Biển Đông, và tình hình trên bán đảo Triều Tiên đang leo thang”; phương Tây đang cố gắng “phá vỡ” không gian ASEAN bằng cách tạo ra “các cấu trúc khối nhỏ, khép kín” được thiết kế để kiềm chế cả Moscow và Bắc Kinh. Ông nói thêm: “Toàn bộ lục địa rộng lớn của chúng ta cần được quan tâm thường xuyên”.[8]

- Ngày 15/4, biên đội tàu hải quân Nga gồm các tàu hộ vệ tên lửa Sovershennyy, Rezkiy và tàu dầu Pechenga đã cập cảng Trạm Giang, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, bắt đầu chuyến thăm hữu nghị 5 ngày tới Bộ Tư lệnh Chiến khu Miền Nam của Trung Quốc. Các chuyên gia quân sự khẳng định đây là hoạt động trao đổi định kỳ nhằm củng cố lòng tin chiến lược và tăng cường hợp tác an ninh hàng hải song phương, không nhằm vào bất kỳ bên thứ ba nào và không liên quan đến tình hình thế giới, khu vực.[9]

II. Tình hình và hoạt động đối ngoại của Việt Nam liên quan Biển Đông:

- Ngày 17/4, nhân chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hai nước Việt Nam - Trung Quốc đã ra Tuyên bố chung về việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam - Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược ở mức độ cao hơn trong thời kỳ mới. Trong đó, hai bên đi sâu trao đổi chân thành về vấn đề trên biển, nhấn mạnh cần kiểm soát tốt hơn và tích cực giải quyết bất đồng trên biển, cùng duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông. Hai bên nhất trí tuân thủ nhận thức chung quan trọng giữa lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước, căn cứ Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Việt Nam - Trung Quốc, kiên trì thông qua hiệp thương hữu nghị, tích cực tìm kiếm các giải pháp cơ bản, lâu dài mà hai bên có thể chấp nhận được, phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS 1982, không có các hành động làm phức tạp tình hình, mở rộng tranh chấp, cùng duy trì ổn định trên biển. Hai bên thúc đẩy bàn bạc về phân định vùng biển ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ và bàn bạc về hợp tác cùng phát triển trên biển sớm đạt tiến triển thực chất; tích cực triển khai hợp tác trên các lĩnh vực ít nhạy cảm trên biển, tăng cường hợp tác tìm kiếm cứu nạn trên biển. Hai bên tái khẳng định cùng nhau thúc đẩy các nước ASEAN và Trung Quốc thực hiện toàn diện, hiệu quả Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), trên cơ sở hiệp thương thống nhất sớm đạt được COC hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.[10]

- Ngày 22/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có cuộc hội đàm với Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đang có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam. Tại hội đàm, Lãnh đạo cấp cao hai nước chia sẻ tầm nhìn chung chiến lược về duy trì hòa bình, ổn định tại Biển Đông, bảo đảm quyền lợi hợp pháp, chính đáng theo quy định của luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thúc đẩy hòa bình trên Bán đảo Triều Tiên.[11]

- Ngày 16/4, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng điện đàm với Thủ tướng Singapore Lawrence Wong. Trong bối cảnh quốc tế phức tạp, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề nghị hai nước tăng cường hợp tác ASEAN, phối hợp chặt chẽ trong năm 2027 khi Singapore là Chủ tịch ASEAN, Việt Nam đăng cai APEC; đẩy mạnh hợp tác quốc phòng - an ninh, chống tội phạm xuyên quốc gia, thúc đẩy đàm phán COC hiệu lực, thực chất.[12]

III. Ý kiến học giả, chuyên gia

- Ngày 14/4, trang Bernama đăng tải bài viết của PGS. TS. Saidatul Nadia Abd Aziz nhận định về chiến lược “ngoại giao kinh tế hàng hải” tinh tế của Nhật Bản tại Biển Đông thông qua việc kết hợp hỗ trợ an ninh với các mục tiêu kinh tế và pháp lý. Bài viết chỉ ra rằng dù không phải là bên tranh chấp, Nhật Bản đã trở thành một nhân tố quan trọng bằng cách cung cấp tàu tuần tra, thiết bị giám sát và đào tạo kỹ thuật cho các nước ASEAN nhằm nâng cao năng lực thực thi pháp luật dựa trên UNCLOS 1982. Cách tiếp cận này được đánh giá là phù hợp với ưu tiên của ASEAN vì nó giúp các quốc gia củng cố khả năng tự chủ, bảo vệ tài nguyên ngư trường và các tuyến giao thương huyết mạch mà không gây leo thang quân sự trực tiếp hay buộc các nước phải chọn bên trong cuộc cạnh tranh giữa các siêu cường. Tác giả nhấn mạnh rằng trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, mô hình hợp tác của Nhật Bản không chỉ bảo vệ lợi ích kinh tế của chính họ mà còn góp phần định hình một trật tự khu vực dựa trên luật lệ, thúc đẩy sự ổn định bền vững thông qua việc nâng cao năng lực thực tế thay vì chỉ dựa vào răn đe quân sự.[13]

- Ngày 16/4, Time đăng tải bài viết của Charlie Campbell cho rằng, việc chính quyền Trump đơn phương phong tỏa eo biển Hormuz để gây áp lực lên Iran có thể trở thành một “món quà” chiến lược cho Trung Quốc. Bài viết chỉ ra rằng bằng cách ưu tiên an ninh quốc gia hơn các quy tắc của UNCLOS 1982, Mỹ đang vô tình tạo tiền lệ pháp lý cho Bắc Kinh thực hiện các hành động tương tự tại Biển Đông và eo biển Đài Loan. Các chuyên gia cảnh báo rằng Trung Quốc có thể dùng chính lý do này để hợp thức hóa việc phong tỏa các tuyến hàng hải mà họ tuyên bố chủ quyền, chuyển từ quấy rối “vùng xám” sang kiểm soát chính thức dưới danh nghĩa bảo vệ lợi ích quốc gia. Ngoài ra, việc Mỹ tự ý phá vỡ các chuẩn mực hàng hải quốc tế còn giúp Bắc Kinh có cơ hội đóng vai trò là “người bảo vệ trật tự thế giới” và lên án hành vi đơn phương của Washington để lôi kéo dư luận quốc tế.[14]

- Ngày 19/4, The PhilStar Global đăng bài bình luận của Đại sứ B. Romualdez cảnh báo về sự tương đồng nguy hiểm giữa căng thẳng tại eo biển Hormuz và tình hình Biển Đông, nhấn mạnh đây là bài học cấp bách cho khu vực. Bài viết chỉ ra rằng nếu eo biển Hormuz là “yết hầu” dầu mỏ toàn cầu thì Biển Đông còn hệ trọng hơn với giá trị thương mại hàng năm lên tới 5 nghìn tỷ USD; bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây cũng sẽ gây chấn động kinh tế toàn cầu vượt xa quy mô khu vực. Tác giả hối thúc ASEAN, với vai trò Chủ tịch của Philippines, cần quyết liệt đẩy nhanh việc hoàn thiện COC có tính chất ràng buộc pháp lý và dựa trên UNCLOS 1982 để ngăn chặn các hành vi cưỡng ép và quân sự hóa. Bài báo khẳng định cộng đồng quốc tế, đặc biệt là Mỹ và các đối tác cùng chí hướng, cần chung tay bảo vệ tự do hàng hải vì nếu các quy tắc bị xóa bỏ, Biển Đông sẽ không còn là vùng biển của luật pháp mà trở thành nơi của sức mạnh và quyền lực đơn phương.[15]

- Ngày 21/4, trang UPI đăng bài phân tích về sự mong manh của an ninh năng lượng tại Biển Đông trước các biến động địa chính trị toàn cầu. Bài viết nhấn mạnh rằng việc eo biển Hormuz bị đóng cửa gần đây đã gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu nghiêm trọng, đặc biệt tại Philippines - quốc gia nhập khẩu tới 95% dầu từ Trung Đông. Tình trạng này tạo ra một nghịch lý chiến lược: trong khi Manila thắt chặt liên minh quân sự với Mỹ để đối phó với Trung Quốc, họ lại đứng trước áp lực phải hợp tác với chính Bắc Kinh để khai thác tài nguyên dầu khí nội tại nhằm tự chủ năng lượng. Tác giả nhận định an ninh năng lượng vẫn là mục tiêu xa vời nếu các quốc gia chỉ tập trung vào chạy đua vũ trang thay vì tìm tiếng nói chung trong quản lý tài nguyên. Sự đứt gãy chuỗi cung ứng hiện nay là lời cảnh báo rằng những tranh chấp kéo dài có thể dẫn đến sự sụp đổ kinh tế của các quốc gia phụ thuộc hoàn toàn vào thương mại hàng hải.[16]

-  Ngày 21/4, The Diplomat đăng tải bài viết cho rằng nhóm tác chiến tàu sân bay Liêu Ninh cùng tàu khu trục Bao Đầu (Type 052D) của Trung Quốc tiến xuống phía Nam được nhận định là một phần của thiết kế chiến lược sâu sắc, vượt xa phản ứng thông thường trước việc tàu chiến Nhật Bản băng qua eo biển Đài Loan. Động thái này diễn ra đồng thời với cuộc tập trận Balikatan giữa Mỹ và Philippines, nhằm tạo ra thế trận “bao vây chiến thuật” nhắm vào lực lượng đồng minh tại Luzon và Biển Đông. Đặc biệt, việc quân đội Trung Quốc cử biên đội tàu 133 đi qua kênh Yokoate thay vì eo biển Miyako cho thấy ý đồ thử nghiệm khả năng tác chiến xa bờ tại biển Philippines. Ngoài mục tiêu quân sự, đây còn là tín hiệu răn đe gửi tới Washington trước thềm hội nghị thượng đỉnh Trump - Tập Cận Bình, khẳng định Bắc Kinh không bị khuất phục dù Mỹ đang phân tán lực lượng tại Trung Đông. Đối với Đài Loan, dù chưa phải là mục tiêu tấn công trực tiếp, nhưng các cuộc diễn tập này chính là kịch bản diễn tập cho năng lực “chống tiếp cận/ngăn chặn xâm nhập” (A2/AD) trong tương lai, buộc Đài Bắc phải duy trì cảnh giác cao độ.[17]

- Ngày 22/4, tờ Inquirer đăng bài phân tích về những bài học mà Nhật Bản và Hàn Quốc rút ra từ cuộc phong tỏa eo biển Hormuz, nhấn mạnh sự phụ thuộc sống còn của hai quốc gia này vào các tuyến đường hàng hải quốc tế. Việc eo biển Hormuz bị tắc nghẽn đã trực tiếp đe dọa nguồn cung năng lượng khi Nhật Bản nhập khẩu tới 93% và Hàn Quốc nhập khẩu 70% dầu thô qua lộ trình này. Điều này làm dấy lên lo ngại về một kịch bản tương tự nhưng thảm khốc hơn tại Biển Đông hoặc eo biển Đài Loan - những tuyến đường huyết mạch vận chuyển hơn 3.000 tỷ USD giá trị thương mại toàn cầu mỗi năm. Các chuyên gia an ninh nhận định rằng nếu các tuyến đường này bị gián đoạn kéo dài, cả hai nền kinh tế sẽ đối mặt với “cú sốc chiến lược” nghiêm trọng khiến giá năng lượng phi mã và sản xuất đình trệ. Trước tình hình Mỹ đang dần chuyển dịch lực lượng sang Trung Đông, Nhật Bản và Hàn Quốc đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung và tìm kiếm các tuyến đường thay thế, đồng thời thắt chặt hợp tác an ninh để bảo vệ quyền tự do hàng hải trước sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực[18]./.

Xem lại phần 1 tại đây.

[1]https://www.reuters.com/world/china/indonesias-foreign-ministry-urges-caution-over-us-military-overflight-proposal-2026-04-14/

[2]https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202604/t20260417_11894119.shtml

[3]https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/04/22/mmea-to-deploy-two-new-vessels-to-bolster-south-china-sea-security#goog_rewarded

[4]https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202604/t20260417_11894119.shtml

[5]https://www.reuters.com/world/china/new-zealand-defends-military-patrol-flight-near-china-2026-04-18/

[6]https://www.youtube.com/watch?v=fGjEIZWlaZ0

[7]https://www.minister.defence.gov.au/statements/2026-04-18/joint-statement-australia-japan-defence-ministers-meeting

[8]https://en.yenisafak.com/world/lavrov-warns-of-dangerous-games-over-taiwan-south-china-sea-3717056

[9]https://www.globaltimes.cn/page/202604/1359005.shtml

[10]https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/toan-van-tuyen-bo-chung-giua-viet-nam-va-trung-quoc-1035475

[11]https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-dam-voi-tong-thong-han-quoc-lee-jae-myung-59510-138.html

[12]https://baochinhphu.vn/thu-tuong-le-minh-hung-dien-dam-voi-thu-tuong-singapore-lawrence-wong-102260416120250966.htm

[13]https://www.bernama.com/en/thoughts/news.php?id=2544578

[14]https://time.com/article/2026/04/15/why-trump-s-strait-of-hormuz-blockade-may-be-a-gift-to-china/

[15]https://www.philstar.com/opinion/2026/04/19/2521919/hormuz-south-china-sea-warning-we-must-heed

[16]https://www.upi.com/Voices/2026/04/21/elusive-energy-security-South-China-Sea/6941776777531/

[17]https://thediplomat.com/2026/04/chinas-liaoning-carrier-heads-south-more-than-a-routine-drill/

[18]https://globalnation.inquirer.net/319373/what-are-japan-south-korea-learning-from-hormuz-disruption