Biên giới lãnh thổ

Tin nổi bật:

- Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định lập trường của Việt Nam về Biển Đông tại Đối thoại Shangri-La;

- Nhật Bản và Philippines ra tuyên bố chung, thông báo khởi động đàm phán phân định ranh giới biển, Trung Quốc phản ứng mạnh mẽ;

- Tàu Hải quân Hà Lan đi qua khu vực quần đảo Hoàng Sa, tàu Canada đi qua eo biển Đài Loan.

------------------------------

I. Các sự kiện chính về vấn đề Biển Đông

1. Đối thoại Shangri-La diễn ra tại Singapore:

Từ ngày 29-31/5, Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS) của Singapore tổ chức Đối thoại Shangri-La năm 2026 với sự tham dự của nhiều quan chức cấp cao, Lãnh đạo Bộ Quốc phòng các nước. Nhiều phát biểu đã đề cập đến vấn đề Biển Đông và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương:

- Ngày 30/5, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn đưa ra 5 ưu tiên của ASEAN trong bối cảnh môi trường chiến lược thay đổi: i) thúc đẩy hợp tác thực tiễn toàn diện, trong đó Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đã đưa ra khuôn khổ toàn diện cho hợp tác thực tiễn với tất cả các cường quốc nhằm xây dựng lòng tin, mang lại kết quả hữu hình trên nhiều vấn đề từ phát triển bền vững và kết nối đến hợp tác biển và phát triển kinh tế; ii) bảo vệ vai trò trung tâm và sự thống nhất của ASEAN; iii) duy trì trật tự khu vực dựa trên luật lệ; iv) tăng cường vai trò của ASEAN như một lực lượng tập hợp và ổn định; v) tăng cường phục hồi trên tất cả các lĩnh vực.[1]

- Ngày 30/5, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Australia Richard Marles nhận định Biển Đông tiếp tục phải đối mặt với tình trạng quân sự hóa lan rộng, việc xây dựng các đảo nhân tạo và các hoạt động hải quân và tuần tra bờ biển ngày càng quyết đoán. Gần 10 năm đã trôi qua kể từ khi Tòa Trọng tài ra Phán quyết nhất trí, rõ ràng và ràng buộc trong vụ kiện Biển Đông giữa Philippines và Trung Quốc. Australia luôn kiên định hưởng ứng lời kêu gọi quốc tế về việc tuân thủ Phán quyết này và việc giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình theo luật quốc tế. Bày tỏ lo ngại về các mối đe dọa trên biển, Phó Thủ tướng Marles cho rằng, cần có các hình phạt hành chính và hình sự có tính răn đe thực sự và cần có cơ chế khu vực dựa trên Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982), Hiệp định về các biện pháp của quốc gia có cảng, Tổ chức quản lý nghề cá khu vực.[2]

- Ngày 30/5, Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth bày tỏ lo ngại về sự tăng cường sức mạnh quân sự chưa từng có và mở rộng các hoạt động quân sự của Trung Quốc ở trong và ngoài khu vực Thái Bình Dương. Bằng cách tiếp cận mạnh mẽ, có tính toán và thận trọng, không phải bằng đối đầu không cần thiết, Mỹ đang nỗ lực để ngăn chặn bất kỳ sự phá vỡ cân bằng quyền lực nào ở khu vực.[3]

- Ngày 31/5, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro khẳng định Philippines sẽ tiếp tục tuân thủ luật quốc tế, bao gồm UNCLOS 1982 và Phán quyết Tòa Trọng tài năm 2016 cũng như cơ chế giải quyết hòa bình các tranh chấp thông qua hệ thống hiện hành của Liên hợp quốc. Với vai trò là “người bảo hộ tự do trên biển”, Philippines sẽ tiếp tục sát cánh cùng cộng đồng quốc tế để bảo vệ khu vực này của thế giới.[4]

- Cùng ngày, tại phiên thảo luận cuối cùng, Bộ trưởng Gilberto Teodoro cho biết, các thành viên ASEAN có thể có những tuyên bố chủ quyền trái ngược nhau ở Biển Đông, nhưng lòng tin lẫn nhau vẫn tồn tại trong khối, đồng thời chỉ trích Bắc Kinh là trở ngại lớn nhất đối với một bộ quy tắc ứng xử ở vùng biển tranh chấp này.[5]

- Bình luận về phát biểu của Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro, GS. Trương Thỉ, thành viên đoàn Đại học Quốc phòng Trung Quốc cho rằng có sự mâu thuẫn trong phát biểu của ông Teodoro khi một mặt khẳng định Philippines tuân thủ luật quốc tế, mặt khác lại đưa người lên các thực thể không người ở tại Biển Đông, vi phạm Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC).[6]

- Ngày 31/5, Đại sứ quán Trung Quốc tại Philippines đăng bài viết trên Facebook phê phán Bộ trưởng Quốc phòng Philippines công kích và bôi nhọ Trung Quốc bằng cách viện dẫn Phán quyết Tòa Trọng tài Biển Đông năm 2016. Đại sứ quán Trung Quốc nhắc lại lập trường của nước này, cho rằng Phán quyết vi phạm các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế, vi phạm UNCLOS 1982, đi ngược lại sự thật cơ bản liên quan đến Biển Đông. Trung Quốc kêu gọi các nước liên quan ngừng viện dẫn Phán quyết, không xâm phạm quyền của Trung Quốc hay có những hành động khiêu khích.[7]

- Ngày 02/6, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc Bộ trưởng Quốc phòng Philippines phát biểu tại Shangri-La rằng Philippines đang phải đối mặt với những mối đe dọa nghiêm trọng từ Trung Quốc cả về lãnh thổ và chính trị, Người Phát ngôn (NPN) Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cáo buộc Bộ trưởng Quốc phòng Philippines hoàn toàn coi thường phúc lợi của người dân Philippines, không có lòng biết ơn, và chỉ theo đuổi lợi ích cá nhân, gây tổn hại nghiêm trọng đến quan hệ và lòng tin giữa Trung Quốc và Philippines, và hoàn toàn trái ngược với lợi ích của quốc gia và người dân Philippines; kêu gọi Philippines nói đi đôi với làm, không cho phép phá hoại những nỗ lực ổn định quan hệ song phương.[8]

- Các hoạt động bên lề Đối thoại Shangri-La:

+ Ngày 30/5, Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth gặp Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro. Hai Bộ trưởng tái khẳng định cam kết chung trong việc tăng cường khả năng răn đe ở Biển Đông. Mỹ sẽ cung cấp một tàu tuần tra cũ cho Philippines để tăng cường khả năng bảo vệ lợi ích của Philippines trong khu vực.[9]

+ Ngày 30/5, trả lời phỏng vấn CNBC, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro khẳng định Trung Quốc vẫn là thách thức chiến lược đối với Philippines, nhất là trong vấn đề Biển Đông. Trung Quốc tiếp tục tiến hành các hành động ở Biển Đông, không hề cảm thấy hối hận về chủ nghĩa bành trướng của mình. Trong bối cảnh an ninh hiện nay, Philippines đang ngày càng cứng rắn hơn để chống lại các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông.[10]

+ Ngày 30/5, trả lời phỏng vấn CNBC, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn bày tỏ lạc quan về khả năng ASEAN và Trung Quốc kết thúc đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) trong năm nay; việc đạt được COC là vì lợi ích của cả ASEAN và Trung Quốc.[11]

2. Nhật Bản và Philippines ra tuyên bố chung, thông báo khởi động đàm phán phân định ranh giới biển, Trung Quốc phản ứng mạnh mẽ:

- Ngày 28/5, Nhật Bản và Philippines ra Tuyên bố chung nhân chuyến thăm cấp nhà nước tới Nhật Bản của Tổng thống Philippines Ferdinand R. Marcos Jr, trong đó, hai bên quyết định bắt đầu các cuộc đàm phán chính thức để phân định ranh giới vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa giữa hai nước, phù hợp với luật quốc tế, đặc biệt là các điều khoản liên quan của UNCLOS 1982 và được hướng dẫn bởi án lệ quốc tế có liên quan, nhằm tăng cường tính chắc chắn về pháp lý trong khu vực.[12]

- Ngày 29/5, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc Nhật Bản và Philippines đã ra tuyên bố chung về việc chính thức khởi động đàm phán phân định vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh khẳng định: Khu vực phân định ranh giới biển do Nhật Bản và Philippines đề xuất nằm ở phía đông đảo Đài Loan. Theo nội luật Trung Quốc và luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS 1982, Trung Quốc có vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa trong khu vực này. Việc Nhật Bản và Philippines đơn phương khởi xướng các cuộc đàm phán phân định ranh giới biển đã xâm phạm nghiêm trọng các quyền và lợi ích biển của Trung Quốc, vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS 1982, và các nguyên tắc cơ bản của quan hệ quốc tế. Trung Quốc bày tỏ sự không hài lòng một cách mạnh mẽ và kiên quyết phản đối điều này, đồng thời đã gửi công hàm phản đối nghiêm khắc tới Nhật Bản và Philippines. Trung Quốc tuyên bố rằng cái gọi là “đàm phán phân định ranh giới biển” giữa Nhật Bản và Philippines là hoàn toàn bất hợp pháp và vô hiệu, không ảnh hưởng đến các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc tại vùng biển phía Đông đảo Đài Loan hoặc việc thực thi các quyền hợp pháp của nước này. Trung Quốc kêu gọi Nhật Bản và Philippines ngay lập tức chấm dứt mọi hành động xâm phạm quyền và lợi ích biển của Trung Quốc, và có những hành động cụ thể để bảo vệ hòa bình và ổn định khu vực.[13]

- Ngày 31/5, Cơ quan Ngoại giao của Đài Loan đã hoan nghênh các cuộc đàm phán giữa Tokyo và Manila, coi đây là một cách để “giải quyết các khác biệt về biển thông qua đối thoại hòa bình và dựa trên sự tôn trọng luật pháp quốc tế”; đồng thời chỉ trích Bắc Kinh vì lập trường lâu nay coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tuy nhiên, Quốc Dân Đảng (KMT) phản đối, cho rằng tuyên bố trên là “nhục nhã”, việc không tham gia vào các cuộc đàm phán về vùng đặc quyền kinh tế chồng lấn có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến sinh kế của ngư dân Đài Loan trong tương lai. Ngày 02/6, NPN Cơ quan Ngoại giao của Đài Loan Tiêu Quang Vỹ kêu gọi Philippines và Nhật Bản không xâm phạm quyền lợi của Đài Loan tại các vùng biển xung quanh; khẳng định sẽ bảo vệ quyền và lợi ích của ngư dân Đài Loan; tiếp tục tham vấn với Tokyo và Manila về các vấn đề biển dựa trên hai thỏa thuận riêng biệt mà Đài Loan đã ký kết với họ, nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền đánh bắt cá của ngư dân Đài Loan tại các vùng đặc quyền kinh tế chồng lấn với Nhật Bản và Philippines.[14]

- Ngày 01/6, Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Hayashi Yoshimasa phản hồi rằng cuộc đàm phán này không ràng buộc bên thứ ba và hoàn toàn không có vấn đề gì về luật pháp quốc tế.[15]

- Ngày 01/6, NPN Cục Hải cảnh Trung Quốc Khương Lược cho biết, một biên đội tàu của Cục Hải cảnh, do tàu “Đại Sơn” dẫn đầu, đã tiến hành các hoạt động tuần tra thực thi pháp luật theo đúng quy định tại vùng biển phía Đông đảo Đài Loan; cho rằng đây là hành động cần thiết nhằm phản ứng trước việc Nhật Bản và Philippines đơn phương tuyên bố khởi động các cuộc đàm phán phân định ranh giới biển tại vùng biển phía Đông đảo Đài Loan, xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền lãnh thổ và các quyền lợi biển của họ; kêu gọi ngay lập tức chấm dứt các hành động “vi phạm chủ quyền và lợi ích của Trung Quốc”; khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường kiểm soát tại các vùng biển liên quan để bảo vệ chủ quyền quốc gia.[16]

- Ngày 02/6, trả lời câu hỏi của phóng viên về phát ngôn của Đài Loan, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh tài khẳng định lập trường đã nêu ngày 29/5 và cho biết thêm, theo UNCLOS 1982, ranh giới của vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa giữa các quốc gia có đường bờ biển đối diện hoặc liền kề cần được phân định bằng thỏa thuận giữa các quốc gia liên quan trên cơ sở nguyên tắc công bằng. Các cuộc đàm phán về việc phân định vùng biển phía Đông Đài Loan phải có sự tham gia của Trung Quốc. Cả hai bờ eo biển Đài Loan đều thuộc về một Trung Quốc duy nhất. Bảo vệ chủ quyền, quyền và lợi ích biển của quốc gia là trách nhiệm chung của toàn thể người dân Trung Quốc ở cả hai bờ eo biển. Chính quyền Đảng Dân chủ tiến bộ (DPP), vì lợi ích chính trị riêng, đã đi xa đến mức bán cả lợi ích sống còn của đất nước, phản bội tổ tiên và vi phạm mọi ranh giới đạo đức. Điều này một lần nữa cho thấy các thế lực ly khai đã hoàn toàn đánh mất lập trường quốc gia và trở thành những kẻ phản bội quốc gia, chắc chắn sẽ bị đồng bào hai bên bờ eo biển ruồng bỏ và phải chịu sự trừng phạt của lịch sử.[17]

3. Liên quan việc tàu hộ vệ của Hà Lan đi vào vùng biển thuộc quần đảo Hoàng Sa:

- Ngày 27/5, NPN Bộ Tư lệnh Chiến khu Miền Nam Trung Quốc Trạch Sỹ Thần cho biết, tàu hộ vệ De Ruyter của Hải quân Hà Lan đã xâm phạm trái phép vào quần đảo “Tây Sa” (Hoàng Sa), nhiều lần cho trực thăng trên tàu cất cánh xâm nhập không phận nước này. Chiến khu đã tổ chức lực lượng hải quân và không quân, thực hiện các biện pháp cần thiết theo đúng quy định của pháp luật như phát lời cảnh báo và làm nhiễu điện tử nhằm xua đuổi tàu của Hà Lan. Hành vi của phía Hà Lan đã xâm phạm nghiêm trọng “chủ quyền lãnh thổ” cũng như an ninh trên biển và trên không của Trung Quốc, vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và các chuẩn mực cơ bản của quan hệ quốc tế, phá hoại nghiêm trọng hòa bình và ổn định ở Biển Đông, dễ gây ra hiểu lầm và phán đoán sai lầm. Trung Quốc kiên quyết phản đối điều này và nghiêm khắc cảnh cáo phía Hà Lan chấm dứt ngay các hành vi xâm phạm và khiêu khích. Các lực lượng của Chiến khu luôn duy trì cảnh giác cao độ, kiên quyết bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia cùng hòa bình, ổn định của khu vực.[18]

- Ngày 27/5, tại họp báo, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Hà Lan Dilan Yesilgoz-Zegerius khẳng định hoạt động tự do hàng hải của tàu Hà Lan được triển khai hợp pháp trong khuôn khổ luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982; cho biết tàu hộ vệ De Ruyter di chuyển qua Biển Đông và sẽ cập cảng các nước trong khu vực nhằm tăng cường quan hệ ngoại giao, an ninh và kinh tế với các nước đối tác.[19] Ngày 31/5, phát biểu tại Đối thoại Shangri-La, bà Dilan Yesilgoz-Zegerius tiếp tục phản hồi về tuyên bố của Trung Quốc liên quan đến tàu De Ruyter, nhấn mạnh rằng tàu De Ruyter đi theo lộ trình đã định phù hợp với luật quốc tế, hoạt động tại vùng biển được áp dụng quyền tự do hàng hải và không xâm phạm vào lãnh hải.[20]

- Ngày 27/5, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Hà Lan Derk Boswijk bác bỏ thông tin của phía Trung Quốc rằng tàu hộ vệ De Ruyter đã bị trục xuất khỏi vùng biển quần đảo Hoàng Sa, khẳng định rằng con tàu vẫn đi theo lộ trình đã định và tiếp tục hoạt động theo các quy tắc hàng hải quốc tế.[21]

- Ngày 28/5, NPN Bộ Quốc phòng Trung Quốc Tưởng Bân bày tỏ lập trường trước việc phương tiện bay trên tàu De Ruyter xâm phạm trái phép không phận quần đảo Hoàng Sa; cho biết đã huy động lực lượng hải quân và không quân để thực hiện các biện pháp mạnh tay buộc máy bay trực thăng phải rời đi và đã kịch liệt phản đối phía Hà Lan; yêu cầu Hà Lan chấm dứt các hành vi nguy hiểm và thách thức, tránh phát sinh các vụ việc không lường trước trên biển và trên không.[22]

- Ngày 28/5, China Daily đăng bài xã luận cho rằng Biển Đông không nên trở thành nơi để các nước ngoài khu vực phô trương sức mạnh quân sự, chỉ trích tàu hộ vệ của Hà Lan đi vào vùng biển quanh quần đảo Hoàng Sa là “xâm phạm chủ quyền lãnh thổ, an ninh trên biển của Trung Quốc”, có thể dẫn đến hiểu lầm hoặc tính toán sai; cảnh báo các quốc gia ngoài khu vực sẽ phải trả giá cho các hành động khiêu khích ở Biển Đông.[23]

- Ngày 04/6, trước phát biểu gần đây của Trung Quốc và Hà Lan liên quan đến hoạt động của tàu De Ruyter (Hà Lan) tại khu vực quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, NPN Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng tái khẳng định: Việt Nam có đầy đủ chứng cứ lịch sử và cơ sở pháp lý để khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa phù hợp với luật pháp quốc tế; đề nghị các nước khác tôn trọng thực tế này. Với tư cách là quốc gia thành viên UNCLOS 1982 và là quốc gia ven Biển Đông, Việt Nam luôn tôn trọng quyền tự do hàng hải, hàng không của các quốc gia ở Biển Đông phù hợp với các quy định của luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.[24]

------------------------------

[1] https://asean.org/wp-content/uploads/2026/05/SG-Dr.-Kao-Remarks-for-the-2nd-Plenary-Session-of-the-23rd-IISS-Shangri-La-Dialogue-30-May-2026-As-Delivered.pdf

[2] https://www.minister.defence.gov.au/speeches/2026-05-30/address-2026-shangri-la-dialogue-plenary-session-three

[3] https://www.war.gov/News/Speeches/Speech/Article/4504755/remarks-by-secretary-of-war-pete-hegseth-at-the-2026-shangri-la-dialogue-in-sin/

[4] https://www.pna.gov.ph/articles/1276210

[5] https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3355456/philippines-says-beijing-main-hurdle-south-china-sea-code-conduct

[6] https://www.globaltimes.cn/page/202605/1362398.shtml

[7] https://www.facebook.com/Chinaemb.SG/posts/at-this-years-shangri-la-dialogue-philippine-secretary-of-national-defense-groun/1291430419851080/

[8] https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202606/t20260602_11923344.shtml

[9] https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/4504792/readout-of-secretary-of-war-pete-hegseths-meeting-with-philippine-secretary-of/

[10] https://www.cnbc.com/2026/05/30/philippines-in-for-struggle-with-china-on-territory-defense-secretary.html

[11] https://international.astroawani.com/global-news/asean-chief-expects-conclusion-south-china-sea-coc-negotiations-year

[12] https://japan.kantei.go.jp/contents/topics/23508_ext_20_1.pdf

[13] https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202605/t20260529_11921244.shtml

[14] https://focustaiwan.tw/politics/202606020013

[15] https://www.zaobao.com.sg/news/china/story20260602-9142602

[16] https://www.ccg.gov.cn/wqzf/202606/t20260601_3113.html

[17] https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202606/t20260602_11923344.shtml

[18] https://www.news.cn/world/20260527/c70876288c7648209ef4bd9d59bfdc1a/c.html

[19] https://www.politico.eu/article/china-netherlands-warship-hnlms-de-ruyter-provocative-acts-south-china-sea/

[20] https://www.youtube.com/watch?v=cs6LoaDs4VM

[21] https://www.armyrecognition.com/news/navy-news/2026/hnlms-de-ruyter-china-electronic-warfare-paracel-islands-south-china-sea

[22] https://www.news.cn/politics/20260528/d49d277e5f7c400dbfcfa8f8b4856321/c.html

[23] https://www.chinadaily.com.cn/a/202605/29/WS6a18fe50a310d6866eb4b65f.html

[24] https://baoquocte.vn/viet-nam-len-tieng-ve-hoat-dong-cua-tau-de-ruyter-tai-khu-vuc-quan-dao-hoang-sa-401885.html