Biên giới lãnh thổ

Tin nổi bật:

- Trung Quốc và Philippines va chạm tại bãi Cỏ Mây;

- Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 và các hội nghị liên quan tiếp tục trao đổi về vấn đề Biển Đông.

------------------------------

I. Các sự kiện chính về vấn đề Biển Đông

1. Trung Quốc và Philippines va chạm tại bãi Cỏ Mây:

- Ngày 20/7, Lực lượng vũ trang Philippines (AFP) ra thông cáo, cho biết, một xuồng cao su thân cứng của Hải cảnh Trung Quốc đã tiếp cận rất gần tàu mắc cạn của Philippines ở bãi Cỏ Mây để chụp ảnh và quay video. Khi 02 xuồng của Hải quân Philippines xua đuổi tàu Trung Quốc, thủy thủ trên tàu Trung Quốc đã dùng gậy gỗ đánh vào đầu một binh sĩ Hải quân Philippines, gây thương tích và làm hỏng xuồng của Philippines. Philippines cáo buộc hành động hung hăng và bạo lực mới nhất này của Trung Quốc thể hiện sự coi thường trắng trợn đối với sự an toàn, tính mạng của binh sĩ Philippines, làm gia tăng căng thẳng ở Biển Đông; kêu gọi Trung Quốc chấm dứt các hành động bất hợp pháp, cưỡng bức, hung hăng và lừa dối ở Biển Đông và tuân thủ Phán quyết Trọng tài năm 2016.[1]

- Cùng ngày, Người Phát ngôn (NPN) Bộ Ngoại giao Mỹ Thomas "Tommy" Pigott cho biết, Mỹ lên án các hành động nguy hiểm và hung hăng của Trung Quốc đối với các binh sĩ Hải quân Philippines tại bãi Cỏ Mây; kêu gọi Trung Quốc chấm dứt ngay lập tức các hành vi gây bất ổn này; cáo buộc sự khiêu khích đáng lo ngại của Trung Quốc đối với các hoạt động hàng hải hợp pháp của Philippines làm suy yếu hòa bình và ổn định khu vực, đồng thời mâu thuẫn trực tiếp với các cam kết nhiều lần của Trung Quốc về việc giải quyết tranh chấp một cách hòa bình; khẳng định Mỹ sát cánh cùng Philippines; tái khẳng định giá trị của Phán quyết Toà trọng tài năm 2026, đồng thời khen ngợi sự kiềm chế và chuyên nghiệp của Hải quân Philippines.[2]

- Ngày 21/7, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos triệu Đại sứ Trung Quốc tại Philippines Tỉnh Tuyền để lên án vụ tấn công của Hải cảnh Trung Quốc (CCG) đối với các binh sĩ Hải quân Philippines ngày 20/7. Đại sứ Tỉnh Tuyền cho biết, cuộc gặp giữa ông với Tổng thống Marcos là “mang tính xây dựng”.[3]

- Ngày 21/7, Vụ trưởng Vụ Biên giới và các vấn đề biển (Biên hải), Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã triệu Đại sứ Philippines tại Trung Quốc để phản đối hành động khiêu khích và tấn công có chủ đích của Philippines nhằm vào lực lượng Hải cảnh Trung Quốc tại bãi Cỏ Mây. Phía Trung Quốc đã nhắc lại lập trường về chủ quyền tại bãi Cỏ Mây, khẳng định hoạt động chấp pháp của Hải cảnh Trung Quốc trong vùng biển này là hợp lý và hợp pháp; cáo buộc Philippines đã cho tàu chiến của mình mắc cạn trái phép điều xuồng cao su tiếp cận nguy hiểm và đâm vào tàu Hải cảnh Trung Quốc, binh sĩ Philippines đã cố tình quấy rối và tấn công các binh sĩ thực thi pháp luật Trung Quốc, gây nguy hiểm đến sự an toàn của họ; đây là một hành vi vi phạm nghiêm trọng. Trung Quốc cho rằng Philippines đã khiêu khích trước, sau đó quay sang đổ lỗi cho Trung Quốc, xuyên tạc sự thật và cố tình thổi phồng vấn đề. Trung Quốc bày tỏ sự bất bình sâu sắc và đã gửi công hàm phản đối mạnh mẽ, yêu cầu Philippines ngay lập tức chấm dứt các hành động. Trung Quốc sẽ có biện pháp kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và quyền và lợi ích biển của mình.[4]

- Cùng ngày, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm trả lời câu hỏi của phóng viên về vụ việc trên, cho biết, Hải cảnh Trung Quốc đã ra tuyên bố làm rõ sự việc; cáo buộc Philippines tiếp cận nguy hiểm, đâm vào tàu và tấn công cán bộ thực thi pháp luật của Trung Quốc; khẳng định Trung Quốc buộc phải đáp trả quyết liệt theo quy định của pháp luật. NPN Lâm Kiếm cáo buộc Philippines xuyên tạc, đảo ngược câu chuyện và thổi phồng sự việc; cho biết Trung Quốc đã trao công hàm phản đối mạnh mẽ tới Philippines; tái khẳng định lập trường yêu sách về bãi Cỏ Mây.[5]

- Ngày 21/7, Phái đoàn Liên minh Châu Âu (EU) tại Philippines ra tuyên bố bày tỏ quan ngại về vụ việc gần bãi Cỏ Mây, khẳng định đã nhiều lần bày tỏ lo ngại sâu sắc trước sự gia tăng liên tục của căng thẳng cũng như các vụ việc nguy hiểm trên Biển Đông, đồng thời kiên quyết phản đối bất kỳ hành động đơn phương nào đe dọa đến sự an toàn của lực lượng làm nhiệm vụ trên biển, làm tổn hại đến sự ổn định khu vực và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ; tái khẳng định cam kết kiên định đối với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982), tái khẳng định Phán quyết Trọng tài năm 2016 là chung thẩm và có giá trị ràng buộc pháp lý đối với các bên liên quan. Mọi căng thẳng và tranh chấp phải được giải quyết thông qua đối thoại và các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế.[6]

- Ngày 22/7, bên lề Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN - Trung Quốc, Ngoại trưởng Philippines Ma. Theresa Lazaro và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã có cuộc gặp song phương.

+ Truyền thông phía Philippines cho biết, Ngoại trưởng Lazaro bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ của Philippines đối với “những hành động không thể chấp nhận” đối với binh sĩ Philippines gần bãi Cỏ Mây và “hình ảnh gây khó chịu” trong video của China Daily; nhắc lại yêu cầu dỡ bỏ các công trình ở bãi cạn Scarborough; nhấn mạnh sự cần thiết của kiềm chế, tránh các hành động làm gia tăng căng thẳng, giải quyết tranh chấp một cách hoà bình theo luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982 và Phán quyết Toà trọng tài năm 2016. Hai bên đã thảo luận về tầm quan trọng của việc duy trì các kênh liên lạc mở, quản lý căng thẳng và tìm kiếm những giải pháp thiết thực để tiến về phía trước.[7]

+ NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cho biết, Ngoại trưởng Vương Nghị đã bày tỏ lập trường nghiêm túc của Trung Quốc với Philippines, lên án mạnh mẽ hành động liều lĩnh của các binh sĩ Philippines gần bãi Cỏ Mây; cảnh báo nỗ lực gây rối với sự trợ giúp của các thế lực bên ngoài sẽ chỉ khiến Philippines gặt hái những gì mình đã gieo; cáo buộc một bộ phận người Philippines cố tình phá hoại tiến trình đối thoại giữa hai bên; cho rằng quan hệ Trung Quốc - Philippines hiện đang đứng trước ngã ba đường, Philippines cần phải đưa ra lựa chọn đúng đắn và hợp lý; kêu gọi Philippines chấm dứt các hành động khiêu khích trên biển.[8]

- Ngày 22/7, Đại sứ quán Đức tại Hà Nội đăng tải bài viết trên trang Facebook với tiêu đề “Đức kêu gọi hoà bình và ổn định tại Biển Đông”, ủng hộ tuyên bố của Liên minh châu Âu, bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình trạng căng thẳng tiếp tục gia tăng và các vụ việc nguy hiểm xảy ra tại Biển Đông; kiên quyết phản đối các hành động đơn phương gây nguy hiểm đến an toàn của con người trên biển, đồng thời đe dọa sự ổn định của khu vực và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Đức tái khẳng định cam kết vững chắc đối với UNCLOS 1982, cho rằng mọi căng thẳng và tranh chấp cần được giải quyết thông qua đối thoại và các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế.[9]

- Ngày 22/7, Đại sứ quán Hàn Quốc tại Philippines đăng tải trên trang Facebook, bày tỏ quan ngại về vụ việc xảy ra gần bãi Cỏ Mây; cho biết Biển Đông là tuyến đường biển giao thông quan trọng, có ý nghĩa sống còn đối với lợi ích quốc gia của Hàn Quốc; tái khẳng định sự ủng hộ đối với hòa bình, ổn định và an ninh trên vùng biển này, cũng như tự do hàng hải và hàng không, phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS 1982.[10]

- Ngày 22/7, Đại sứ quán Canada tại Philippines đăng tải trên trang Facebook bày tỏ quan ngại về vụ việc đáng lo ngại ngày 20/7; phản đối việc sử dụng các biện pháp đe dọa và hành động đơn phương gây nguy hiểm cho sự an toàn của tàu thuyền và làm suy yếu sự ổn định khu vực; cho rằng các tranh chấp phải được giải quyết một cách hòa bình theo UNCLOS 1982.[11]

- Ngày 22/7, Cơ quan Ngoại giao của Đài Loan đăng tải trên trang Facebook, kêu gọi Trung Quốc và Philippines kiềm chế ở Biển Đông để tránh leo thang căng thẳng khu vực; lên án Trung Quốc sử dụng vũ lực làm một thuỷ thủ Philippines bị thương, đồng thời nhấn mạnh: i) Tầm quan trọng của tự do hàng hải ở Biển Đông; ii) Phản đối bất kỳ việc sử dụng vũ lực đơn phương, cưỡng ép hoặc chiến thuật vùng xám nào nhằm thay đổi hiện trạng của khu vực; iii) Phản đối bất kỳ sự leo thang căng thẳng hoặc xung đột quân sự nào trong khu vực Biển Đông; iv) Kêu gọi tất cả các bên duy trì hòa bình và ổn định khu vực, tuân thủ luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS 1982; v) Khẳng định Đài Loan sẽ tiếp tục hợp tác với các đối tác khu vực và các quốc gia cùng chí hướng để bảo vệ một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở.[12] Trang Facebook của Cơ quan đại diện của Đài Loan tại Philippines sau đó đã chia sẻ lại bài viết này.[13]

- Cùng ngày, NPN Văn phòng Sự vụ Đài Loan, Quốc vụ viện Trung Quốc Trương Hàm trả lời câu hỏi của phóng viên, cho biết, các cơ quan chức năng Trung Quốc đã ngay lập tức làm rõ sự thật xung quanh hành động cố tình khiêu khích và tấn công của Philippines; tái khẳng định bãiCỏ Mây là một phần của quần đảo “Nam Sa” (Trường Sa) thuộc “lãnh thổ Trung Quốc”, chính quyền đảng Dân chủ Tiến bộ Đài Loan đã từ bỏ lập trường quốc gia, bắt chước các thế lực bên ngoài trong việc lẫn lộn đúng sai, tấn công, bôi nhọ đại lục, một lần nữa cho thấy sự coi thường cội nguồn và nỗ lực mưu cầu “Đài Loan độc lập” bằng cách dựa vào các thế lực bên ngoài.[14]

2. Các tin tức liên quan khác:

Trung Quốc:

- Ngày 13/7, tại Hong Kong, “Trung tâm Nghiên cứu biển Hoa Dương”, “Viện nghiên cứu Nam Hải Trung Quốc” và “Viện nghiên cứu luật pháp quốc tế châu Á” đồng tổ chức Hội nghị bàn tròn về an ninh Biển Đông. Tân Hoa xã cho biết, Hội nghị này nhằm cung cấp trụ cột vững chắc để phản bác liên tục và toàn diện đối với Phán quyết phi pháp, loại bỏ những ảnh hưởng còn sót lại của Phán quyết, bảo vệ hoà bình, ổn định ở Biển Đông. Phát biểu tại Hội nghị, Vụ trưởng Vụ Điều ước và Pháp luật, Bộ Ngoại giao Trung Quốc Tề Đại Hải cho rằng cái gọi là Phán quyết trong vụ kiện trọng tài Biển Đông về bản chất là một sự thao túng chính trị được ngụy trang dưới danh nghĩa pháp luật. Chủ tịch Hội đồng “Trung tâm nghiên cứu biển Hoa Dương” kiêm Chủ tịch Ủy ban học thuật của “Viện nghiên cứu Nam Hải Trung Quốc” cho rằng, Phán quyết này không mang lại hòa bình và ổn định cho Biển Đông, ngược lại, đã trở thành “nguồn gốc bất ổn”, là rào cản lớn nhất đối với việc thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC). Hội nghị đã công bố báo cáo mang tên “Phản bác mới đối với Phán quyết Toà trọng tài về Biển Đông”.[15]

- Ngày 14/7, trả lời câu hỏi của phóng viên về Hội nghị bàn tròn trên, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm nhắc lại phát biểu của Vụ trưởng Tề Đại Hải; cho rằng cái gọi là Toà trọng tài đã vượt quá thẩm quyền, đưa ra một Phán quyết phi pháp và vô hiệu; khẳng định việc Trung Quốc không chấp nhận, không tham gia vụ kiện, không chấp nhận, không thừa nhận Phán quyết chính là hành động thực tế nhằm bảo vệ pháp quyền quốc tế và trật tự quốc tế trên biển; khẳng định Phán quyết không làm thay đổi sự thật lịch sử rằng Trung Quốc có chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán đối với các đảo ở Biển Đông và vùng biển lân cận.[16]

- Cùng ngày, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc một số nước châu Âu, bao gồm Estonia, Đức, Latvia, Lithuania và Romania, cùng với Mỹ và Philippines ra tuyên bố chung nhân dịp kỷ niệm 10 năm Phán quyết Toà trọng tài về Biển Đông, Liên minh Châu Âu cũng ra một tuyên bố liên quan, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho biết, Trung Quốc hết sức bất mãn và kiên quyết phản đối điều này. Lãnh đạo Vụ Châu Âu thuộc Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã lần lượt triệu tập đại diện Đại sứ quán các nước liên quan tại Trung Quốc và đại diện Phái đoàn EU tại Trung Quốc để giao thiệp nghiêm túc. NPN Lâm Kiếm nhắc lại lập trường của Trung Quốc về vụ kiện và Phán quyết; cho rằng việc một số quốc gia châu Âu áp dụng tiêu chuẩn kép trong các vấn đề luật pháp quốc tế sẽ chỉ làm suy giảm thêm uy tín quốc tế của chính họ, càng không giúp ích cho việc tăng cường niềm tin lẫn nhau giữa Trung Quốc và châu Âu; châu Âu không phải là một bên liên quan trong vấn đề Biển Đông, do đó không có tư cách can dự.[17]

- Ngày 17/7, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc trang China Daily đăng tải video liên quan đến Phán quyết Toà trọng tài năm 2016, mô tả người Philippines như những con khỉ, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho biết, video đó không phải là động thái chính thức của Trung Quốc, nên không bình luận gì thêm; đồng thời nhấn mạnh, lập trường của Trung Quốc về vụ kiện Trọng tài Biển Đông là rõ ràng và nhất quán.[18]

ASEAN:

- Ngày 21/7, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 ra Tuyên bố chung tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định và tự do hàng hải ở Biển Đông. Về đàm phán COC, các Bộ trưởng tuyên bố hài lòng với đà tiến triển tích cực được duy trì trong các cuộc đàm phán đang diễn ra và hoan nghênh những tiến bộ đáng kể đã đạt được cho đến nay, đồng thời thể hiện mong muốn đạt được một COC hiệu lực, thực chất, phù hợp luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982, trong năm nay.[19]

- Ngày 22/7, Hội nghị ASEAN - New Zealand ra Tuyên bố chung về tăng cường tự cường khu vực, nhấn mạnh tầm quan trọng thiết yếu của việc duy trì các tuyến hàng hải an ninh và mở, bảo đảm tự do hàng hải, hàng không, việc tàu thuyền qua lại các vùng biển liên tục, không bị cản trở, phù hợp với luật pháp quốc tế, như được phản ảnh trong UNCLOS 1982; cũng như việc bảo đảm an toàn cho thuyền viên và tàu thuyền theo Công ước quốc tế về an toàn sinh mạng trên biển (SOLAS).[20]

- Ngày 22/7, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Trung Quốc, các nước ASEAN và Trung Quốc ghi nhận những tiến triển tích cực trong đàm phán COC và tái khẳng định mục tiêu sớm hoàn tất một COC hiệu quả, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.[21]

- Ngày 22/7, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Ấn Độ, hai bên nhất trí tăng cường hợp tác biển thông qua việc triển khai các hoạt động trong khuôn khổ Năm Hợp tác biển ASEAN - Ấn Độ 2026, đồng thời chuẩn bị tổ chức Diễn tập hàng hải ASEAN - Ấn Độ lần thứ hai vào tháng 9/2026.[22]

- Ngày 22/7, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Nhật Bản, hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác về an ninh hàng hải, an ninh mạng và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn dắt. Nhật Bản tái khẳng định cam kết tiếp tục hỗ trợ ASEAN nâng cao năng lực về an ninh hàng hải.[23]

- Ngày 23/7, Diễn đàn an ninh khu vực ASEAN (ARF) lần thứ 33 ra Tuyên bố Chủ tịch, trong đó tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì và thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn và tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông. Hội nghị hy vọng những nỗ lực trong việc đạt được một COC hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, cụ thể là UNCLOS 1982, trong năm nay; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tự kiềm chế, triển khai các biện pháp xây dựng lòng tin và phòng ngừa.[24]

Xem tiếp phần 2 tại đây.

------------------------------

[1] https://www.facebook.com/photo/?fbid=1431675342328205&set=a.219815940180824

[2] https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/07/chinas-actions-against-philippine-navy-personnel-at-second-thomas-shoal

[3] https://www.inquirer.net/481670/marcos-summons-chinese-envoy-over-ayungin-incident/

[4] https://www.mfa.gov.cn/wjdt_674879/sjxw_674887/202607/t20260721_11988731.shtml

[5] https://www.mfa.gov.cn/web/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202607/t20260721_11989097.shtml

[6] https://x.com/EUinthePH/status/2079523258823774393

[7] https://www.pna.gov.ph/articles/1280065

[8] https://www.facebook.com/61572961049373/posts/on-july-22-2026-fm-wang-yi-met-with-philippine-foreign-secretary-maria-theresa-l/122190429716765368/

[9] https://www.facebook.com/GermanEmbassyHanoi/posts/pfbid0d6i57PT7oFjddXVgu8ED4cVKnEepi6bmhZpZnrtHFxKq9Mitj5hY6bZ6VNr5pQZdl

[10] https://www.facebook.com/KoreanEmbassyPhilippines/posts/pfbid0CNzsemHpASNFq1VK3se5xPXSFhH5zH4pNdnxbwRPLDu5dprG6G5owJuLtpzxPWgMl

[11] https://www.facebook.com/photo/?fbid=1349680200677674&set=a.164660412512998

[12] https://www.facebook.com/mofa.gov.tw/posts/pfbid02cULjAgE1Dftieaga7binTCsfEGKMSYGRJxwAnV1ucGQZRo7xkoLCiMeRSxNX5wzEl

[13] https://www.facebook.com/TECO.PHL/posts/pfbid02dg1xqDPKMimHLwj1y4dpVEWjuo5toUoVvMqoiv1EE2DVNw6JorK6GYeBa5W47rrsl

[14] https://www.globaltimes.cn/page/202607/1366517.shtml

[15] https://www.news.cn/gangao/20260714/6ffa2066383b47bbadbe62a2f8b34408/c.html

[16] https://www.mfa.gov.cn/web/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202607/t20260714_11981971.shtml

[17] https://www.mfa.gov.cn/web/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202607/t20260714_11981971.shtml

[18] https://www.mfa.gov.cn/web/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202607/t20260717_11984988.shtml

[19] https://asean.org/wp-content/uploads/2026/07/FINAL-Joint-Communique%CC%81-of-the-59th-ASEAN-Foreign-Ministers-Meeting-21-July-2026.pdf 

[20] https://asean.org/wp-content/uploads/2026/07/Final-ASEAN-New-Zealand-Joint-Statement-on-Strengthening-Regional-Resilience.pdf

[21] https://mofa.gov.vn/vi/tin-chi-tiet/chi-tiet/uy-vien-bo-chinh-tri-bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-tham-du-hoi-nghi-bo-truong-ngoai-giao-asean-trung-quoc-61062-1073.html

[22] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/uy-vien-bo-chinh-tri-bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-tham-du-hoi-nghi-bo-truong-ngoai-giao-asean-an-do-61059-1073.html

[23] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/uy-vien-bo-chinh-tri-bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-tham-du-hoi-nghi-bo-truong-ngoai-giao-asean-nhat-ban-61058-1073.html

[24] https://asean.org/wp-content/uploads/2026/07/FINAL-Chairs-Statement-of-the-33rd-ASEAN-Regional-Forum.pdf