Biên giới lãnh thổ

Tin nổi bật:

- Từ ngày 28 - 29/10/2026, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN (ADMM) lần thứ 20 và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng (ADMM+) đã diễn ra tại thành phố Cebu, Philippines;

- Tuyên bố chung Việt Nam - Bỉ tái khẳng định UNCLOS 1982 và ủng hộ sớm hoàn tất COC thực chất, phù hợp luật pháp quốc tế.

------------------------------

I. Các sự kiện chính về vấn đề Biển Đông

1. Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN (ADMM) lần thứ 20 và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng (ADMM+) lần thứ 13:

Hội nghị ADMM:

- Ngày 28/10, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. nhấn mạnh ba thông điệp: (i) sự ổn định nội bộ và đoàn kết giữa các nước ASEAN là yếu tố then chốt, ASEAN cần tuân thủ vai trò trung tâm của khối và các nguyên tắc ràng buộc, chẳng hạn như tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, giải quyết tranh chấp một cách hòa bình và từ bỏ việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực; (ii) tầm quan trọng của hợp tác hiệu quả nhằm tăng cường và duy trì lòng tin giữa các cơ quan quốc phòng ASEAN; (iii) tầm quan trọng của việc trao đổi thẳng thắn và cởi mở trong các cuộc họp.[1]

- Ngày 28/10, tại cuộc gặp bên lề Hội nghị, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi và người đồng cấp Philippines Gilberto Teodoro ra tuyên bố chung phản đối mạnh mẽ mọi nỗ lực đơn phương nhằm thay đổi nguyên trạng bằng vũ lực hoặc cưỡng ép ở Biển Hoa Đông và Biển Đông. Hai bên cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc về quy mô và tần suất ngày càng gia tăng các hoạt động cưỡng ép của Trung Quốc trong vùng biển và không phận xung quanh Nhật Bản, cũng như các diễn biến ở Biển Đông, bao gồm việc Trung Quốc tiếp tục leo thang các hoạt động cưỡng ép nguy hiểm đối với Philippines. Hai Bộ trưởng tái khẳng định tầm quan trọng của việc tăng cường hơn nữa quan hệ song phương nhằm thúc đẩy các nỗ lực hướng tới một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP) và bảo đảm hòa bình, ổn định trong khu vực trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực ngày càng phức tạp. Hai bên nhất trí tiếp tục thảo luận việc chuyển giao chiếc đầu tiên trong số tàu khu trục lớp Abukuma, đồng thời tiến hành hoạt động huấn luyện Hải quân Philippines trước khi bàn giao. Bên cạnh việc tăng cường hợp tác song phương, hai Bộ trưởng khẳng định sẽ tăng cường hợp tác quốc phòng trong các khuôn khổ đa phương, bao gồm khuôn khổ Australia - Nhật Bản - Philippines - Mỹ và các khuôn khổ liên quan đến ASEAN.[2]

- Ngày 28/10, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth khẳng định cam kết rằng Washington sẽ bảo vệ lợi ích của mình cũng như của các đồng minh và đối tác bằng sự hợp tác thiết thực, bao gồm tăng cường nhận thức về lĩnh vực hàng hải, khả năng tương tác và hợp tác lớn hơn giữa các lực lượng hải quân. Cách tiếp cận của Mỹ là “đủ mạnh để ngăn chặn sự cưỡng ép và gây hấn”, đủ kín đáo để tránh “leo thang không cần thiết hoặc những cuộc tranh cãi công khai”, và đủ rõ ràng để bạn bè và các đối thủ tiềm năng hiểu được lập trường của Washington. Ông Hegseth cũng đề xuất phát triển một khuôn khổ hợp tác quốc phòng giữa Mỹ và ASEAN để định hướng mối quan hệ trong những năm tới mà theo ông sẽ là “những năm cực kỳ quan trọng”, khi hai bên kỷ niệm nửa thế kỷ thiết lập quan hệ chính thức vào năm 2027.[3]

- Ngày 29/10, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Indonesia Richard Tampubolon nhấn mạnh, tôn trọng chủ quyền và giải quyết hòa bình các khác biệt phải là nền tảng của hợp tác quốc phòng, nhờ đó duy trì vai trò trung tâm của ASEAN và hiện thực hóa một cấu trúc khu vực cân bằng, toàn diện và hợp pháp.[4]

- Tuyên bố Manila kỷ niệm 20 năm ADMM thông qua ngày 28/10 tái khẳng định cam kết duy trì Biển Đông là vùng biển hòa bình, ổn định và thịnh vượng; kêu gọi các bên thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982. Tuyên bố đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tự do hàng hải và hàng không trên Biển Đông, kiềm chế trong việc tiến hành các hoạt động có thể làm leo thang tranh chấp hoặc làm phức tạp tình hình, ảnh hưởng đến hòa bình và ổn định khu vực. Tuyên bố cũng thông qua Hội nghị về Năng lực tự cường an ninh hàng hải trong bối cảnh các công nghệ mới nổi nhằm tập trung vào những tác động của các tiến bộ về trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ mới nổi đối với khả năng của ngành quốc phòng trong việc chống chịu, thích ứng và nhanh chóng phục hồi sau những gián đoạn đối với cơ sở hạ tầng và hoạt động hàng hải.[5]

Hội nghị ADMM+:

- Ngày 29/10, tại lễ khai mạc Hội nghị ADMM+, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro kêu gọi các nước tuân thủ Hiến chương Liên hợp quốc và UNCLOS 1982, tôn trọng chủ quyền, giải quyết tranh chấp hòa bình, từ bỏ đe dọa hoặc sử dụng vũ lực. Đồng thời, ông cũng đề xuất tăng cường hợp tác bảo vệ hạ tầng trọng yếu dưới biển.[6]

- Ngày 29/10, Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Mohamed Khaled Nordin cho rằng trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế ngày càng bất định, các bên cần kiềm chế, tránh làm gia tăng căng thẳng và giải quyết tranh chấp ở Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982. Ông cho rằng một COC có ý nghĩa thực chất sẽ góp phần củng cố lòng tin, ngăn ngừa tính toán sai lầm và bảo vệ hòa bình; nhấn mạnh “không quốc gia nào có lợi từ xung đột ở Biển Đông”. Bên cạnh đó, ông Mohamed Khaled Nordin cũng kêu gọi duy trì đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN, đặc biệt trong quan hệ giữa khối với các đối tác đối thoại.[7]

- Ngày 29/10, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi đề xuất ba ưu tiên, gọi là “ba chữ S”: See Clearly – tăng cường khả năng tự nhận diện tình hình, trong đó có việc Nhật Bản chuyển giao radar cho Philippines và hỗ trợ huấn luyện, bảo dưỡng; Sustain Together – củng cố năng lực duy trì hoạt động và ứng phó khi xảy ra khủng hoảng; Speak Directly – duy trì đối thoại và các đường dây liên lạc để tránh hiểu lầm, giảm nguy cơ xung đột. Ông nhấn mạnh ASEAN đoàn kết, giữ vai trò trung tâm và tự cường là nền tảng quan trọng. Ông Koizumi khẳng định Nhật Bản hướng tới một khu vực có biển trời tự do theo luật pháp quốc tế, giải quyết bất đồng bằng đối thoại thay vì vũ lực, đồng thời tôn trọng quyền tự quyết của mỗi quốc gia.[8]

- Ngày 29/10, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles nhấn mạnh vai trò trung tâm của ASEAN, coi tự do hàng hải, tự do lưu thông thương mại và việc tuân thủ UNCLOS 1982 là lợi ích thiết yếu vì phần lớn hoạt động thương mại của nước này đi qua Biển Đông. Australia thực hiện nhiều hoạt động hợp tác biển với Philippines và các nước ASEAN nhằm duy trì hòa bình, ổn định, đồng thời ngăn ngừa xung đột. Bộ trưởng Richard Marles cho rằng việc Trung Quốc tăng cường sức mạnh quân sự đang tạo ra “áp lực” ở Đông Nam Á, đồng thời kêu gọi các đồng minh và đối tác tăng cường hợp tác. Ông nhấn mạnh luật pháp quốc tế giúp các nước tầm trung có tiếng nói và bảo đảm các vấn đề được xử lý theo luật lệ thay vì chỉ dựa trên sức mạnh.[9]

- Ngày 29/10, Đại tướng Phan Văn Giang - Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam - đề nghị các quốc gia đẩy mạnh quan hệ hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển; cùng nhau giải quyết xung đột, tranh chấp, bất đồng bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở thượng tôn luật pháp quốc tế, các cam kết khu vực, tôn trọng chủ quyền, độc lập, lợi ích chính đáng của nhau; không đe dọa sử dụng hay sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế, nhất quán các nguyên tắc trên trong giải quyết các vấn đề, tuân thủ UNCLOS 1982, cam kết thực thi đầy đủ DOC và sớm ký kết một COC thực chất, hiệu quả, có tính pháp lý rõ ràng hơn.[10]

- Ngày 28/10, tại cuộc gặp không chính thức Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN - Mỹ, Đại tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình, an ninh, ổn định, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông; khẳng định tranh chấp cần được giải quyết hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982. Các bên cần thực hiện đầy đủ DOC, sớm hoàn tất COC thực chất, hiệu lực, hiệu quả, phù hợp luật pháp quốc tế. Bộ trưởng Phan Văn Giang đề xuất ASEAN - Mỹ cần tiếp tục nghiên cứu, đẩy mạnh hợp tác về an ninh biển (nhận thức tình huống trên biển, tìm kiếm cứu nạn, thực thi pháp luật trên biển), nâng cao hiệu quả Diễn tập hàng hải ASEAN - Mỹ.[11]

- Ngày 29/10, Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Rajnath Singh đề cao vai trò trung tâm của ASEAN và một Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do, rộng mở, bao trùm, dựa trên luật lệ. Ông nhấn mạnh hợp tác biển là yếu tố then chốt trong sự tham gia của Ấn Độ với ASEAN trong năm 2026, đồng thời nêu bật việc New Delhi tuyên bố năm 2026 là Năm Hợp tác biển ASEAN - Ấn Độ. Ông nhấn mạnh rằng Ấn Độ không chỉ lên tiếng về các nguyên tắc của luật hàng hải quốc tế mà còn kiên định thực thi luật pháp toàn cầu liên quan đến an ninh hàng hải.[12]

- Ngày 27/10, Trung Quốc thông báo Tùy viên Quốc phòng tại Đại sứ quán Trung Quốc ở Philippines sẽ tham dự Hội nghị ADMM + tại Cebu thay vì cử Bộ trưởng Quốc phòng. Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết sẽ trao đổi về duy trì đối thoại, tăng cường hiểu biết và lòng tin, đồng thời tái khẳng định ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN. Hãng tin Reuters lưu ý, việc hạ cấp đại diện tham dự diễn ra trong bối cảnh quan hệ Trung Quốc - Philippines căng thẳng vì tranh chấp trên Biển Đông.[13]

2. Diễn biến thực địa và hoạt động của các bên:

Philippines

- Ngày 27/10, Chuẩn Đô đốc Roy Vincent Trinidad, Người Phát ngôn (NPN) Quân đội Philippines phụ trách vấn đề “Biển Tây Philippines” cho biết nước này đã phát hiện 54 tàu Trung Quốc (gồm tàu hải quân và hải cảnh Trung Quốc) tại 04 khu vực từ ngày 20 - 26/10. Số lượng này cao hơn so với số lượng tàu phát hiện trong tuần từ ngày 13 - 19/10.[14]

- Ngày 28/10, Cảnh sát biển Philippines thông tin về việc tàu Hải cảnh, tàu Hải quân và một tàu nghiên cứu Trung Quốc hoạt động gần bãi cạn Scarborough vào ngày 27/10, khi Cục Nghề cá và Nguồn lợi thủy sản Philippines đang triển khai nhiệm vụ tiếp tế nhiên liệu và thu mua hải sản trực tiếp cho ngư dân Philippines. NPN Cảnh sát biển Philippines Jay Tarriela cho biết nhiệm vụ này đã hoàn thành mà không gặp phải sự cố nào.[15]

- Ngày 01/11, The Manila Times đưa tin Cảnh sát biển Philippines đang xác minh thiết bị chưa rõ công năng trên một tàu màu xanh - trắng được phát hiện trong đầm phá của bãi cạn Scarborough. Theo phía Philippines, tàu được theo dõi từ ngày 3/10. Trong chuyến bay tuần tra ngày 29/10, Philippines quan sát thấy tàu kéo theo một xuồng nhỏ và chở vật thể dạng thuyền màu cam có cảm biến, ăng-ten. Cảnh sát biển Philippines lưu ý số hiệu mũi tàu và số IMO không khớp với các tàu nghiên cứu Trung Quốc đã biết.[16]

Trung Quốc

- Ngày 27/10, Reuters đưa tin nhóm tác chiến tàu sân bay Liêu Ninh của Trung Quốc đã đi qua vùng biển phía Nam Philippines hướng tới biển Celebes. Phía Philippines cho biết đã theo dõi và bám sát nhóm tàu.[17]

- Ngày 29/10, “Tổng Thư ký” Hội đồng An ninh Đài Loan Joseph Wu công bố bản đồ cho thấy 53 tàu Trung Quốc, trong đó có 34 tàu hải quân và tàu sân bay Liêu Ninh, hoạt động ở các vùng biển từ phía Nam Nhật Bản đến Đài Loan và phía Đông Philippines. Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết tàu Liêu Ninh đang huấn luyện định kỳ ở Tây Thái Bình Dương, không nhằm vào quốc gia cụ thể nào. Nhật Bản cho biết đã theo dõi ba tàu hải quân và một tàu hải cảnh Trung Quốc đi qua eo biển Osumi ra Thái Bình Dương.[18]

- Ngày 30/10, Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) đưa tin biên đội Hải cảnh Trung Quốc do tàu Đông An dẫn đầu gần đây đã huấn luyện thực thi pháp luật trên biển tại khu vực bãi Cỏ Mây và bãi Sa Bin. Nội dung cuộc huấn luyện gồm trinh sát, theo dõi, kiểm soát tuyến hàng hải và mô phỏng hoạt động kiểm tra một tàu cá nước ngoài. Lực lượng nước này còn thực hành thu thập chứng cứ bằng cảm biến quang - điện, sử dụng vòi rồng và vận hành thiết bị bay không người lái. Bắc Kinh mô tả cuộc huấn luyện nhằm ứng phó với “các tàu nước ngoài xâm nhập trái phép”.[19]

- Ngày 30/10, Bộ Tư lệnh Chiến khu miền Nam Trung Quốc cho biết lực lượng hải quân và không quân nước này đã tiến hành các cuộc tuần tra sẵn sàng chiến đấu và thực thi pháp luật quanh bãi cạn Scarborough. Bắc Kinh cho hay các hoạt động nhằm đáp trả hành động mà họ cho là “vi phạm” và “khiêu khích” của Philippines, đồng thời cho biết đã tăng cường tuần tra trong tháng 10. Reuters cho biết phía Philippines chưa phản hồi đối với yêu cầu bình luận.[20] Đại sứ quán Mỹ tại Australia đăng trên mạng xã hội X bày tỏ sự ủng hộ của Mỹ đối với đồng minh Philippines; khẳng định việc các tàu hải cảnh và dân quân biển Trung Quốc liên tục hiện diện quanh bãi cạn Scarborough, bên trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines là hành động “gây áp lực”.[21]

- Các cảnh báo hàng hải tỉnh Hải Nam ngày 30/10 thông báo hoạt động huấn luyện quân sự của Trung Quốc tại một số khu vực ở Biển Đông từ ngày 31/10 - 5/11. Tàu thuyền bị cấm đi vào khu vực giới hạn theo tọa độ 04 điểm (18-07.33N 109-37.83E; 18-07.33N 109-41.33E) trong thời gian quy định.[22]

- Theo cảnh sát biển Đài Loan, sáng sớm ngày 31/10 đã xuất hiện một tàu Trung Quốc ở phía Tây Bắc quần đảo Pratas, đi vào vùng nước hạn chế từ phía Tây lúc 4 giờ sáng. Thủy thủ Đài Loan đã yêu cầu tàu rời khỏi khu vực. Phía Trung Quốc đáp rằng khu vực này thuộc Trung Quốc và họ đang thực thi pháp luật. Có thời điểm, hai tàu cách nhau chỉ 1,85 km. Theo Đài Loan, đây là lần “xâm nhập” thứ 13 trong năm. Đài Loan kêu gọi Bắc Kinh chấm dứt các hoạt động gây sức ép, đồng thời khẳng định quyết tâm áp dụng những biện pháp cần thiết để bảo vệ “chủ quyền” của Đài Loan.[23]

3. Các tin tức liên quan khác

- Theo thông cáo báo chí ngày 29/10, thủy quân lục chiến Mỹ đang củng cố vị thế của mình tại Philippines khi điều động thêm một đợt binh lính nữa từ Lực lượng Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 1 tại Trại Pendleton, California để thay thế các binh sĩ Thủy quân lục chiến hiện đang phục vụ trong Lực lượng Luân chuyển Thủy quân lục chiến Đông Nam Á. Đợt triển khai này là đợt luân chuyển thứ hai liên tiếp tập trung vào Philippines, đánh dấu sự thay đổi đối với một lực lượng trước đây từng huấn luyện tại Brunei, Indonesia, Malaysia, Singapore và Thái Lan, nhằm tiếp tục duy trì sự hiện diện luân phiên thường trực của lực lượng này, tăng cường khả năng sẵn sàng chiến đấu chung và liên minh Mỹ-Philippines.[24]

- Ngày 30/10, Hải quân Hoàng gia Anh đưa tin tàu tuần tra xa bờ HMS Spey đã kết thúc chuyến thăm TP. Hồ Chí Minh kéo dài từ 22-28/10. Trong khuôn khổ chuyến thăm, thủy thủ đoàn trao đổi chuyên môn và huấn luyện chung với Hải quân nhân dân Việt Nam, tập trung vào tìm kiếm cứu nạn, dẫn đường hàng hải và hợp tác trên biển. Đại sứ Anh tại Việt Nam đánh giá hợp tác biển là một nội dung quan trọng trong quan hệ quốc phòng hai nước.[25]

- Ngày 01/11, Dự án Sáng kiến Nhận biết tình hình Biển Đông (SCSPI) của Trung Quốc đăng trên trang X cho biết, các trực thăng trên tàu của nhóm tàu ​​sân bay Theodore Roosevelt của Mỹ đã hoạt động tại eo biển Bashi vào ngày 31/10, dự đoán nhóm tàu ​​sân bay này có thể đã tiến vào Biển Đông và đang hướng tới Trung Đông.[26]

II. Tình hình và hoạt động đối ngoại của Việt Nam liên quan Biển Đông

- Ngày 24/10, trong Tuyên bố chung về kết quả chuyến thăm chính thức Bỉ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 23 - 24/10, Việt Nam và Bỉ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không, thương mại không bị cản trở; giải quyết hòa bình tranh chấp phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982. Hai bên hoan nghênh nỗ lực sớm hoàn tất COC hiệu lực, thực chất và hoàn toàn phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982.[27]

- Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên minh châu Âu (EU) và vương quốc Bỉ, ngày 23/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có bài phát biểu chính sách tại Viện Quan hệ quốc tế Hoàng gia Egmont với chủ đề “Biến tầm nhìn thành hành động - Từ quyết tâm chính trị đến hình mẫu hợp tác”. Trong bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ Việt Nam và EU có sự tương đồng sâu sắc về lợi ích, giá trị và tầm nhìn chiến lược, trong đó có việc thượng tôn luật pháp quốc tế và an ninh hàng hải; nhấn mạnh vai trò của hiến chương Liên hợp quốc và UNCLOS 1982. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao tiếng nói mạnh mẽ của EU trong việc bảo vệ tính toàn vẹn của UNCLOS 1982 và duy trì hiện diện hòa bình tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên nâng tầm tin cậy chính trị và an ninh kinh tế; đưa hợp tác Việt Nam - EU trở thành nhân tố nòng cốt trong “Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương” của EU; đẩy mạnh hợp tác an ninh hàng hải và phối hợp giữa EU - Việt Nam - ASEAN để định hình cấu trúc an ninh khu vực dựa trên luật lệ.[28]

- Ngày 23/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Thủ tướng Bỉ Bart De Wever. Tại Hội đàm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Bỉ tiếp tục ủng hộ quan hệ Việt Nam - EU, thúc đẩy Ủy ban châu Âu (EC) sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” IUU đối với hải sản Việt Nam.[29]

- Ngày 23/10, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang đã hội đàm với ngài Theo Francken, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Bỉ. Tại Hội đàm, về vấn đề Biển Đông, hai bên thống nhất giải quyết các vấn đề bất đồng bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982, ủng hộ tiến trình đàm phán và ký kết COC thực chất, hiệu lực, phù hợp với luật pháp quốc tế.[30]

- Ngày 28/10 đã diễn ra cuộc gặp giữa Chủ nhiệm Ủy ban Biên giới quốc gia, Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Đăng Thắng và Vụ trưởng Vụ Biên giới và Biển, Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hầu Diễm Kỳ. Tại cuộc gặp, hai bên chia sẻ nhận thức chung về ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác biên giới trong quan hệ giữa hai nước; nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ, phát huy vai trò cơ quan tham mưu, giúp việc trong Bộ Ngoại giao hai nước về vấn đề biên giới lãnh thổ; thống nhất thúc đẩy các cơ chế hiện có về biên giới, lãnh thổ giữa hai nước triển khai công việc theo đúng lộ trình đã thỏa thuận, góp phần đưa quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Trung Quốc phát triển ổn định, lành mạnh và bền vững. Hai bên nhất trí quán triệt nhận thức chung của Lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước, kiểm soát tốt hơn bất đồng trên biển, xử lý thỏa đáng vấn đề nảy sinh; giải quyết các vấn đề trên biển bằng biện pháp hòa bình, đồng thời thúc đẩy hợp tác trên biển, trước mắt là trong các lĩnh vực ít nhạy cảm, trên cơ sở phù hợp luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982.[31]

III. Ý kiến học giả, chuyên gia

- Ngày 27/10, Reuters tổng hợp nhận định của các chuyên gia an ninh khu vực trước thềm ADMM+ cho rằng các nước Đông Nam Á có thể tranh thủ trao đổi bên lề với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth để làm rõ mức độ cam kết của Washington tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương khi Mỹ đang phải phân tán nguồn lực cho xung đột Trung Đông. Collin Koh, Nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và Chiến lược (IDSS) (thuộc Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore) cho rằng các nước sẽ tìm kiếm sự bảo đảm rõ ràng hơn về quan hệ đồng minh và đối tác của Mỹ. Bài viết nhận định những thông điệp cứng rắn hơn nhiều khả năng được trao đổi trong cuộc gặp giữa nhóm đối tác gần gũi gồm Mỹ, Nhật Bản, Australia và Philippines. Greg Poling, Nghiên cứu viên cao cấp kiêm Giám đốc Chương trình Đông Nam Á và Giám đốc Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI) thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho rằng, các bên có thể hợp tác thực chất về một số lĩnh vực như an ninh hàng hải và chống khủng bố, nhưng khó đạt đồng thuận chiến lược về Biển Đông hay các vấn đề gai góc khác.[32]

- Ngày 26/10, học giả Sherwin Ona trên WPS Dispatch phân tích các thách thức “bất đối xứng” và “phức hợp” mà Philippines đang phải đối mặt, trong đó có các hoạt động trên biển, chiến dịch thông tin sai lệch, ảnh hưởng chính trị và nguy cơ tấn công mạng. Bài viết dẫn cuộc chiến ở Ukraine và tình hình tại Đài Loan để minh họa các cách thức này, như chiến dịch thông tin, sử dụng thiết bị bay không người lái, gây sức ép kinh tế và các vụ tấn công mạng được báo cáo. Với Philippines, bài viết nhận định hành động của Trung Quốc ở Biển Đông là biểu hiện rõ ràng, nhưng các chiến dịch thông tin và nguy cơ can thiệp vào chính trị nội bộ nước này cũng cần được chú ý. Cho rằng những luận điệu làm suy yếu lập trường của nước này có thể làm trầm trọng thêm chia rẽ nội bộ trong nước, tác giả cho rằng Manila cần tăng sức “chống chịu” xã hội theo hướng phối hợp giữa Chính phủ và toàn xã hội, bảo vệ các hạ tầng trọng yếu, củng cố năng lực an ninh mạng, truyền thông có chiến lược và sự tham gia của khu vực tư nhân, học thuật, xã hội dân sự.[33]

- Ngày 28/10, Ars Technica[34] tóm lược một báo cáo về rủi ro đối với các tuyến cáp dữ liệu xuyên Thái Bình Dương, trong đó một số tuyến quanh Đài Loan, Nhật Bản và Philippines được đánh giá có mức độ dễ tổn thương cao. Bài viết nêu hoạt động của tàu nghiên cứu Trung Quốc gần các tuyến cáp và nguy cơ sự cố vùng xám, nhưng cũng lưu ý phần lớn hư hại cáp ngầm bắt nguồn từ tai nạn do neo tàu, đánh bắt hoặc nguyên nhân tự nhiên; dữ liệu về tàu hoạt động gần cáp không tự chứng minh hành vi phá hoại. Bài phân tích đưa ra hàm ý cần tăng giám sát hàng hải, khả năng sửa chữa và sức chống chịu của hạ tầng dưới biển, vốn ngày càng quan trọng với an ninh khu vực.[35]

- Ngày 28/10, RFA dẫn nhận định của các chuyên gia phân tích cho rằng các tranh chấp ở Biển Đông đang biến việc giảng dạy tiếng Trung Quốc thành vấn đề an ninh ở Philippines, gây căng thẳng trong quan hệ dân sự. Nguyên nhân xuất phát từ hồi đầu tháng 10, xuất hiện các báo cáo cho rằng khoảng 150 giáo viên, chủ yếu là giáo viên dạy tiếng Quan thoại làm việc tại các trường phục vụ cộng đồng người Hoa ở Philippines trở về Trung Quốc sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. và các quan chức khác cảnh báo về việc trao đổi giáo dục với Bắc Kinh có thể dẫn đến các mối đe dọa an ninh quốc gia. Theo Liên đoàn Phòng Thương mại và Công nghiệp người Philippines gốc Hoa, một tổ chức thương mại phục vụ cộng đồng người Hoa tại Philippines, cuộc di cư này là kết quả của việc gia đình các giáo viên yêu cầu họ trở về Trung Quốc. Liên đoàn và Đại sứ quán Trung Quốc đã chấp thuận các yêu cầu này. Giám đốc Dự án SeaLight Ray Powell mô tả cuộc di cư này là một cuộc triệu hồi có tổ chức của Bắc Kinh, sử dụng “người Philippines gốc Hoa” như “một quân bài” để sử dụng; cho rằng việc rút các giáo viên về nước có thể gắn với sức ép chính trị của Bắc Kinh và liên quan tới hoạt động gây sức ép trên biển. Tuy nhiên, ông không thấy việc các giáo viên về nước có liên quan đến bất kỳ sự nhượng bộ nào của Philippines về Biển Đông.[36]

- Ngày 30/10, Viện Lowy đăng bài viết của Radityo Dharmaputra, Giảng viên Đại học Airlangga, Indonesia, cho rằng Nga không thể trở thành “cực thứ ba” giúp Indonesia cân bằng ảnh hưởng của Trung Quốc, bởi Moscow phụ thuộc đáng kể vào Bắc Kinh và ủng hộ cách tiếp cận của Trung Quốc đối với tranh chấp Biển Đông. Tác giả dẫn trường hợp mỏ khí Tuna gần quần đảo Natuna: dù công ty Nga Zarubezhneft sở hữu một nửa mỏ từ năm 2020, Trung Quốc vẫn gây sức ép buộc Indonesia dừng khoan vào năm 2021; Jakarta bác bỏ yêu cầu và tiếp tục hoạt động đến tháng 11 cùng năm. Dự án hiện được khôi phục với Zarubezhneft tiếp tục tham gia, nhưng các lệnh trừng phạt của Anh áp đặt lên công ty này gần đây làm tăng rủi ro về tài chính, bảo hiểm và nguồn cung. Vì vậy, trước khi cân nhắc hợp tác với các đối tác, tác giả cho rằng Indonesia cần đánh giá kỹ tác động và rủi ro của các lệnh trừng phạt[37]./. 

------------------------------

[1] https://pco.gov.ph/news_releases/ph-defense-chief-highlights-unity-sovereignty-clarity-in-purpose-and-open-dialogue-at-the-asean-defence-ministers-meeting/

[2] https://www.mod.go.jp/en/article/2026/10/be6559883d95cd90fa6b2446b99b206cf7a33dd8.html

[3] https://www.reuters.com/world/china/hegseth-likely-face-questions-us-role-indo-pacific-asean-summit-2026-10-27/

[4] https://www.kemhan.go.id/2026/10/30/wamenhan-ri-jenderal-tni-richard-tekankan-soliditas-dan-kerja-sama-pertahanan-di-admm-plus-ke-13.html

[5] https://asean.org/manila-joint-declaration-on-the-20th-anniversary-of-the-asean-defence-ministers-meeting-navigating-our-future-together/

[6] https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/1007606/teodoro-urges-asean-partner-countries-to-uphold-unclos-reject-use-of-force/story/

[7] https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/10/29/malaysia-calls-for-urgent-south-china-sea-code-of-conduct?

[8] https://www.mod.go.jp/en/d_act/exc/admm/admmplus_13.html

[9] https://www.minister.defence.gov.au/transcripts/2026-10-29/doorstop-philippines; https://hongkongfp.com/2026/10/29/australian-defence-chief-says-china-military-buildup-creating-pressure-in-se-asia/

[10] https://www.vietnamplus.vn/hoi-nghi-admm-lan-thu-13-thuc-day-doi-thoai-cung-co-long-tin-post1145080.vnp

[11] https://baochinhphu.vn/hop-tac-quoc-phong-asean-hoa-ky-tiep-tuc-phat-trien-thuc-chat-102261028204632956.htm

[12] https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2329874&lang=1&reg=1&

[13] https://www.reuters.com/world/asia-pacific/china-send-defence-attach-asean-meeting-philippines-2026-10-27/

[14] https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/1007291/chinese-vessels-in-wps-rise-to-54-in-past-week-afp/story/

[15] https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/1007416/chinese-ships-seen-near-bajo-de-masinloc-amid-fuel-aid-mission-for-filipino-fishers/story/

[16] https://www.manilatimes.net/2026/11/01/news/chinese-research-ship-stirs-security-concerns/2458697

[17] https://www.reuters.com/world/china/hegseth-likely-face-questions-us-role-indo-pacific-asean-summit-2026-10-27/

[18] https://www.reuters.com/world/china/taiwan-flags-obvious-threat-50-chinese-vessels-wide-sweep-waters-2026-10-29/

[19]https://vscs.cctv.cn/2026/10/30/ARTI1793327245869739; https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3372764/beijing-drills-water-cannons-and-drones-near-disputed-south-china-sea-shoals

[20] https://www.reuters.com/world/china/china-conducts-combat-readiness-patrols-around-disputed-shoal-south-china-sea-2026-10-30/; https://www.mod.gov.cn/gfbw/qwfb/16497163.html

[21] https://x.com/USEmbAustralia/status/2116289051041145113

[22] https://mil.news.sina.com.cn/zonghe/2026-10-30/doc-iniwzprk5386958.shtml

[23] https://www.taiwannews.com.tw/news/6469629

[24] https://www.stripes.com/theaters/asia_pacific/2026-10-29/marine-force-rotation-philippines-23296285.html

[25] https://www.royalnavy.mod.uk/news/2026/october/30/20261030-spey-vietnam

[26] https://x.com/SCS_PI/status/2116710664161083555

[27] https://en.baochinhphu.vn/full-joint-statement-on-outcomes-of-general-secretary-president-to-lams-official-visit-to-belgium-111261024213329682.htm

[28] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/toan-van-phat-bieu-chinh-sach-tai-vien-quan-he-quoc-te-hoang-gia-egmont-cua-tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-63025-138.html

[29] https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-dam-voi-thu-tuong-vuong-quoc-bi-bart-de-wever-1061806

[30] https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-ngoai-quoc-phong/phat-trien-hop-tac-quoc-phong-viet-nam-bi-di-vao-chieu-sau-1061841

[31] https://baoquocte.vn/bo-ngoai-giao-viet-nam-va-bo-ngoai-giao-trung-quoc-trao-doi-ve-cong-tac-bien-gioi-462745.html

[32] https://www.reuters.com/world/china/hegseth-likely-face-questions-us-role-indo-pacific-asean-summit-2026-10-27/; https://theprint.in/world/hegseth-likely-to-face-questions-on-us-role-in-indo-pacific-at-asean-summit/3083533/

[33] https://dispatch.wps-ph.org/addressing-asymmetric-and-hybrid-threats-against-the-philippines/

[34] Một Tòa soạn chuyên về công nghệ, khoa học, chính sách.

[35] https://arstechnica.com/gadgets/2026/10/google-and-meta-subsea-cables-among-most-at-risk-from-sabotage-in-pacific/

[36] https://www.rfa.org/english/southchinasea/2026/10/28/china-teachers-philippines-return-south-china-sea/

[37] https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/russia-gives-indonesia-no-third-pole-at-sea